Derin rehber
Avustralya'da Yaban Hayatı
Avustralya'nın hayvanları pek çok insanın bu ülkeye gelme nedenidir ve bu insanların şaşırtıcı bir kısmı neredeyse hiçbir şey görmeden evine döner. Genellikle öne sürülen açıklama kötü şanstır. Oysa bu neredeyse hiçbir zaman şans meselesi değildir: Avustralya memelilerinin çoğu gece ya da alacakaranlıkta etkindir ve sabah ondan öğleden sonra dörde kadar onları arayan bir ziyaretçi, tam da uyudukları saatlerde arıyordur. Zamanlamayı düzeltin, ülke olağanüstü cömert davranmaya başlar.
Güncellendi: 2026-09-19
Resifin sığlıkları — Avustralya'da deniz canlılarıyla karşılaşmaların çoğu aslında burada yaşanır.
Hayvanlar neden bu kadar tuhaf
Avustralya, çok uzun zaman önce öteki güney kara kütlelerinden ayrılıp yalnız başına kuzeye sürüklendi ve memelileri, dünyanın neredeyse her yerindekinden farklı bir yolda evrimleşti. Keseliler — yavrularını uzun bir dış bebeklik dönemi boyunca kesede taşıyan hayvanlar — burada bir merak konusu olarak kalmadı, baskın kara memelileri hâline geldi ve öteki kıtalarda geyiklerin, kedilerin ve kemirgenlerin üstlendiği rolleri doldurdu. Kangurular ve valabiler otlayarak beslenir, kuoller yırtıcıdır, vombatlar yuva kazar, süzülen keseliler ağaçlarda yaşar.
Daha da tuhafı monotremler, yani yumurtlayan memelilerdir; dünyada bunların yalnızca bir avuç türü vardır ve hepsi burada ya da Yeni Gine'de yaşar: zehirli, elektrik algılayan, ördek gagalı, yumurtlayan bir memeli olan ve ilk örneği Avrupa'ya ulaştığında yaygın biçimde bir şaka sanılan ornitorenk; bir de yine yumurtlayan, dikenli bir karınca yiyici olan ekidna. İkisinden birini doğada görmek gerçek bir olaydır.
Kuşlar, hikâyenin hakkı verilmeyen yarısıdır. Avustralya'da olağanüstü sayıda papağan ve kakadu yaşar; birçoğu sıradan banliyölerde gürültücü, yaygın ve şaşırtıcı derecede rengârenktir. Dünyadaki ötücü kuşların çoğunu ortaya çıkaran soy da görünüşe göre burada doğmuştur. Çevresindeki öteki türleri — ve bilindiği üzere, duyduğu makinelerin sesini — taklit eden bir lir kuşu, yeryüzündeki herhangi bir ormanda rastlanabilecek en güzel şeyler arasındadır.
Zamanlama sorunu ve çözümü
Pratik kural basittir: şafak ve alacakaranlık. Kangurular ve valabiler, günün son ışığında ve sabahın ilk saatinde otlamak için saklandıkları yerden çıkar; vombatlar akşam ortaya çıkar, possumlar ve süzülen keseliler hava tamamen karardıktan sonra, ornitorenkler ise günün iki ucundaki loş ışıkta etkindir. Günün ortası, bunların neredeyse hiçbirinin görünmediği saattir — ve ziyaretçilerin çoğu tam da o saatte aramaya çıkar.
İkinci çözüm rehberli fener yürüyüşüdür: hava karardıktan bir iki saat sonra, araziyi bilen ve iyi bir el feneri taşıyan biriyle yapılan bir yürüyüş. Pek çok ulusal parkta ve orman alanında düzenlenir, tek başınıza asla bulamayacağınız yarım düzine türü düzenli olarak karşınıza çıkarır ve ülkedeki en iyi fiyat-değerli yaban hayatı etkinliğidir. Üçüncüsü, kırsalda bir yerde kalmaktır. Yaban hayvanları alacakaranlıkta hiçbir çaba gerektirmeden otlakların ve konaklama yerlerinin kenarına gelir; doğanın içinde geçirilen bir gece, onları aramak için araba kullanarak geçen bir günden genellikle daha verimlidir.
Beklentileri doğru ayarlamaya değer istisna koaladır. Günün büyük bölümünü uyuyarak geçirirler, okaliptüs ağaçlarında yüksekte ve kıpırdamadan otururlar ve son derece iyi kamufle olurlar — ziyaretçiler sık sık birinin altından onu görmeden geçer. Her yere dağılmış değil, belirli bölgelerde gerçekten yaygındırlar; bu yüzden bulunduğu bilinen yerlere gidin, yavaşça yukarı bakın ve uyuyan gri yumağı bir hayal kırıklığı değil başarı sayın.
Ne, kabaca nerede görülür
Kangurular ve valabiler şehirlerin dışında fiilen her yerdedir, çoğu zaman şehirlerin kıyısında da — alacakaranlıkta golf sahalarında, kıyı koruma alanlarında ve kırsal yol kenarlarında. Vombatları en güvenilir biçimde Tazmanya'da ve güneydoğunun dağlık bölgelerinde görürsünüz. Ekidnalar ülkenin her yerinde beklenmedik anlarda karşınıza çıkar ve genellikle ağır ağır yürüyen birinin gözüne takılır. Ornitorenkler kıtanın doğu yakasında sakin tatlı su ister; alacakaranlıkta, kıyıdan, konuşmadan izlenir.
Bazı türler fiilen tek bir yerle sınırlıdır ve bu da o yerleri yolunuzu uzatmaya değer kılar. Batı Avustralya'nın simgesi hâline gelmiş fotojenik küçük keseli, batı kıyısının açığındaki tek bir adada yaşar ve insanlardan hiç rahatsız olmaz. Tazmanya canavarı yalnızca Tazmanya'da yaşar ve en iyi, yetiştirme programlarının yabani popülasyonları etkileyen hastalığa karşı çalıştığı koruma tesislerinde görülür. Kazuar — çok büyük, uçamayan, gerçekten güçlü bir kuş — Queensland'in uzak kuzeyindeki yağmur ormanında yaşar; ona yaklaşılmaz, uzaktan izlenir. Dingolar yaygındır, en görünür oldukları yer Queensland'deki bir kum adasıdır ve bir köpeğe ne kadar benzerlerse benzesinler yabani yırtıcılardır. Burada hangi hayvanların gerçekten ve ne ölçüde risk oluşturduğu ise bir sağlık ve güvenlik meselesidir ve kısa cevabı şudur: neredeyse hiçbir zaman ünü olanlar değil.
Penguenler güney kıyıları boyunca birçok noktada alacakaranlıkta karaya çıkar; dalgaların arasından kalabalık gruplar hâlinde gelip kumsalı geçerek yuvalarına yürürler. İzlemesi iyi düzenlenmiş ve gerçekten sevimli bir manzaradır; bu gösteriyi düzenleyen her yer, kuşların iyiliği için flaşlı fotoğraf yasağını uygular.
Deniz ve işi doğru yapmak
Deniz yaşamı, Avustralya'nın hem en muhteşem hem de en mevsimsel olduğu alandır. Kambur balinalar her iki kıyı boyunca göç eder; kabaca serin aylarda kuzeye çıkar, daha sonra yavrularıyla güneye döner ve bu güzergâhın büyük bölümünde burunlardan ve teknelerden izlenir; güney sağ balinaları ise kışı güney kıyısında geçirir. Balina köpekbalıkları yılın ilk yarısında Batı Avustralya kıyısının açıklarındaki saçak resifinde toplanır; mantalar da yılın büyük bölümünde oradadır. Deniz kaplumbağaları yazın tropikal kumsallara yumurtlar, yavrular haftalar sonra yumurtadan çıkar. Deniz aslanları ve kürklü foklar güney kıyısındaki belirli kolonilerde yaşar; güneydeki bir körfezde de her kış, dalgıçların uzun yollar kat ederek görmeye geldiği devasa bir mürekkep balığı toplanması yaşanır.
Bunların hepsini daha iyi kılan ve ciddiye alınmaya değer iki kural vardır. Yaban hayvanlarını beslemeyin — bu onları hasta eder, bağımlı kılar ve bir sonraki kişi için tehlikeli hâle getirir; bu işin kötü sonuçlandığı yerler, bugün en katı kuralların uygulandığı yerlerdir. Ve hayvanı öne koyan işletmeleri ve tesisleri seçin: kişi sayısı ve mesafe sınırı olan lisanslı yüzme programları, hayvanları tedavi edip doğaya salan barınaklar ve temas kurallarını esnetmek yerine uygulayan yerler.
Özellikle temas konusunda: bir ziyaretçinin koalayı kucağına alıp alamayacağı eyalet mevzuatına bağlıdır; bazı eyaletlerde izinli, bazılarında yasaktır ve kurallar değişir — varsaymak yerine yerinde kontrol edin ve komşu eyaletin yasakladığı bir şeyi sunan tesisi bir fırsat değil, bir soru işareti olarak görün. Yaban hayatı hastaneleri ve kurtarma grupları ülkenin her yerinde çalışır ve birçoğu ziyaretçi kabul eder; orada geçen bir saat, genellikle bir fotoğraftan daha değerlidir.