Odkryj Aleksandrię: wiza, Bibliotheca i 2300 lat

Otwarta w 2002 r. w przybliżonym miejscu starożytnej Biblioteki Aleksandryjskiej (zniszczonej w kolejnych momentach między III w. p.n.e. a VII w. n.e.), Bibliotheca Alexandrina to okrągły pochylony budynek o średnicy 160 metrów z fasadą pokrytą literami 120 różnych alfabetów. Norweski architekt Snøhetta wygrał konkurs. Główna czytelnia tarasowa pomieści 2000 czytelników. Kompleks obejmuje cztery muzea (Antyki, Manuskrypty, Sadat, Kaligrafia), planetarium i centrum konferencyjne. Wstęp ok. 70 EGP dla obcokrajowców. Symboliczne miejsce: dla polskich podróżników, którzy dorastali z mityczną ideą Wielkiej Biblioteki, lokalizacja jest jej współczesnym następcą — nie muzeum starożytnej biblioteki, ale jej intelektualną sukcesorką.

Cytadela Qaitbay, na końcu starożytnego portu wschodniego, została zbudowana w 1477 r. przez mameluckiego sułtana Qait Baya na samych fundamentach Faros Aleksandryjskiego — jednego z Siedmiu Cudów Świata Starożytnego, zniszczonego przez kolejne trzęsienia ziemi w 956, 1303 i 1323 r. Bloki Faros zostały ponownie wykorzystane w fortecy. Widok z tarasu obejmuje cały port, z Bibliotheca po prawej. Nurkowie archeologiczni odkryli od 1994 r. tysiące bloków Faros i fragmentów zatopionego ptolemejskiego miasta w wodach wokół cytadeli — projekt francusko-egipski prowadzony przez Jean-Yves Empereura. Wstęp ok. 80 EGP. Odwiedzaj o zmierzchu, gdy światło Morza Śródziemnego zmienia kamień w kolor miodu.

Odkryte w 1900 r., gdy osioł wpadł do studni, Katakumby Kom el-Shoqafa to podziemna nekropolia z II w. n.e. z trzema poziomami grobowców, schodząca 35 metrów w dół. Ikonografia łączy egipskie motywy faraońskie z greckimi i rzymskimi figurami — Anubis ubrany jak rzymski żołnierz, Horus z napierśnikiem. Odzwierciedlają kosmopolityczną Aleksandrię okresu rzymskiego, gdzie religie się zlewały. Wstęp ok. 80 EGP. Łączą się w tym samym poranku z Amfiteatrem Rzymskim (odkrytym w 1960 r., jedyny w Aleksandrii, z mozaikami), Słupem Pompejusza (monumentalna 27-metrowa granitowa kolumna z III w. n.e.) i stanowiskiem archeologicznym Serapeum. Muzeum Grecko-Rzymskie (odnowione i otwarte ponownie w 2023 r.) to centrum archeologiczne miasta.

Corniche Aleksandrii — 26 km nadmorskiej alei od El Anfoushi do Montaza — to publiczne serce miasta. Restauracje rybne: Abu Ashraf (centrum), Fish Market (Mahmoudia), Samakmak (Stanley) serwują świeżą rybę wybraną na wadze z witryny, grillowaną lub pieczoną w soli. Miasto zachowuje kosmopolityczną tkankę Belle Époque, która kwitła między 1860 a 1956 r. — gdy populacja 600 000 mieszkańców liczyła 35 000 Greków, 15 000 Włochów, 13 000 Francuzów, 6 000 Anglików i znaczne społeczności sefardyjskie i ormiańskie. Dzielnice jak El Manshia, Saad Zaghloul i aleja Fouad zachowują fasady, sklepy i cukiernie tej ery (Délices na Saad Zaghloul, Pastroudis w Sherif Pacha). Dla polskich podróżników: Aleksandria ma smak Wrocławia-w-Morzu-Śródziemnym lub Lwowa-z-portem-morskim z innych epok.

Na wschód od centrum, zatoka Stanley z czterowieżowym mostem w wiktoriańsko-pasztowym stylu (zbudowanym w 1996 r., ale z estetyką inspirowaną modelami Belle Époque) jest najczęściej fotografowaną kartą miasta. Ogrody Pałacu Montaza, na wschodnim krańcu, to dawne letnie schronienie królów Fouada i Faruka — 350 ha palm, trawników, eukaliptusów i pałac w stylu florencko-osmańskim. Wstęp do ogrodów ok. 25 EGP; sam pałac jest pod kontrolą wojskową. Sąsiednia dzielnica Mandara ma publiczne plaże, gdzie rodziny aleksandryjskie jedzą obiad na piaskach z namiotami. Aby zrozumieć rytm miasta, idź późnym popołudniem do zatoki Stanley z mrożonym sokiem mango i obserwuj, jak miasto opróżnia się w miarę zachodu słońca nad morzem.

Aleksandria jest łatwo dostępna z Kairu w 2,5 godziny pociągiem ekspresowym (Special VIP ENR, ok. 100 EGP pierwsza klasa, wyjazdy co 1–2 godziny ze stacji Ramses); lub 3 godziny autostradą pustynną (autobus Go Bus, €10–€15). Brak regularnych lotów komercyjnych między Kairem a Aleksandrią — odległość jest zbyt mała. Rekomenduje się 1–2 noce: warto noc, by włączyć kolację nad morzem i wieczorną Corniche, ale intensywną turystykę miasta można zrobić w pełen dzień z wczesnym wyjazdem. Nie próbuj Aleksandrii w wycieczce dziennej, jeśli chcesz też Muzeum Grecko-Rzymskie — czas podróży skraca godziny użyteczne. Komfortowe okno klimatyczne to kwiecień–październik (maj–wrzesień 25–32 °C); zimą Aleksandria jest chłodna i wietrzna (10–18 °C) — inna atmosfera, bardziej intymna.