Odkryj gubernatorstwo Asuan: wiza, Abu Simbel i nubijski Nil

Świątynia File, poświęcona Izydzie, była przez 70 lat częściowo zanurzona po budowie pierwszej tamy asuańskiej w 1902 r. W latach 1972–1980 UNESCO rozebrał świątynię blok po bloku (45 000 bloków) i przeniósł na sąsiednią wyspę Agilkia, 12 metrów wyżej. Dostęp łodzią motorową z brzegu (ok. 200 EGP za łódź, 4–6 pasażerów, 15 minut). Świątynia otwarta około 380 r. p.n.e. za Ptolemeusza II i działała jako ostatni ośrodek kultu Izydy w świecie egipskim aż do edyktu Justyniana w 537 r. n.e. Subtelne reliefy, lokalizacja nad wodą i zachód słońca nad Nilem między wyspami czynią z File jednego z najbardziej zapadających w pamięć miejsc południowego Egiptu. Wieczorny spektakl son-et-lumière (ok. €15) — turystyczny, ale wartościowy.

Świątynie Abu Simbel — Wielka Świątynia Ramzesa II i mniejsza królowej Nefertari, wykute w żywej skale — znajdują się 280 km na południe od Asuanu, blisko granicy z Sudanem. Między 1964 a 1968 r. rozebrano je na 1042 bloki i wzniesiono 65 metrów wyżej, by uciec przed podnoszącymi się wodami Jeziora Nasera spowodowanymi budową nowej Wielkiej Tamy; jeden z największych wyczynów inżynieryjnych XX wieku, sfinansowany przez UNESCO. Cztery siedzące figury Ramzesa II mają 20 metrów wysokości. Dwa razy w roku (22 lutego i 22 października) słońce przemierza cały korytarz i oświetla wewnętrzne sanktuarium — zjawisko zachowane przez inżynierię ratunku. Dociera się krótkim lotem z Asuanu (€80–€120, 50 min tam i z powrotem), konwojem autobusów o świcie (3 godziny w jedną stronę) lub rejsem Jeziora Nasera.

Kultura nubijska ma odrębną tożsamość od egipsko-arabskiej — własny język (rotana i mahas), architekturę malowanych adobe, muzykę i kuchnię z wpływami subsaharyjskimi, oraz traumatyczne dziedzictwo przymusowego przesiedlenia, gdy Wielka Tama zalała 44 oryginalne nubijskie wioski w latach 1960. Obecne wioski — Gharb Sehel, Heisa, zachodni Asuan — leżą powyżej linii jeziora i są odwiedzalne w pół dnia łodzią. Najlepsze: herbata z hibiskusa w prywatnym domu z nubijskimi rodzinami (zorganizuj z lokalnym przewodnikiem, ok. €15–€20), wizyta w mauzoleum Aga Khana i ogrodach botanicznych wyspy Kitchenera, oraz późne popołudnie z patrzeniem na zachód słońca nad Nilem z wysokości wydmy. Dla polskich podróżników: brzmienie muzyki nubijskiej (instrumenty jak tabla, kolorowe harmonie) ma powinowactwo z muzyką afrykańską z byłych kolonii polskich misjonarzy.

Wielka Tama Asuańska (Sadd al-Aali), zbudowana między 1960 a 1971 r. z radzieckim finansowaniem i inżynierią, jest konstrukcją o długości 3,6 km i wysokości 111 metrów, która stworzyła Jezioro Nasera — trzeci co do wielkości zbiornik wodny świata, 550 km długości, przekraczający granicę z północnym Sudanem. Przekształciła egipskie rolnictwo (zakończyła doroczne wylewy Nilu, które przez miliony lat nawadniały pola, zastąpione kontrolowaną irygacją), wytwarza 10–15% elektryczności kraju i sprowokowała ratunek Abu Simbel i File. Wizyta w tamie (z ograniczoną fotografią i wojskowym punktem kontrolnym) zwykle łączona z Abu Simbel i pomnikiem Przyjaźni Egipsko-Radzieckiej. Niedokończony Obelisk (w kamieniołomie, który dostarczał granitu całemu Egiptowi faraońskiemu) jest blisko i odwiedzalny w 30 minut.

Asuan jest południowym punktem klasycznego rejsu po Nilu, z Luksorem na północy (215 km w górę rzeki). Tradycyjna trasa trwa od trzech do siedmiu nocy i przechodzi przez śluzę w Esna, idealną świątynię Horusa w Edfu (wejście dorożką z brzegu do świątyni) i podwójną świątynię Sobeka i Haroerisa w Kom Ombo. Dwa modele: rejs w hotelu pływającym (50–150 kabin, kolacje bufetowe, basen, animacje) lub dahabija, tradycyjna łódź żaglowa z 6–12 kabinami (operatorzy: Nour El-Nil, Lazuli, Dahabiya Sara), świeża kuchnia na pokładzie, postoje w wioskach gdzie duże statki nie mieszczą się. Dla polskich podróżników dahabija jest odpowiednikiem powolnych podróży tradycyjnymi łodziami — rytm mierzony prądem, kolacje przy księżycu, bez internetu w znaczących godzinach.

Wyspa Elefantyna (Yeb w oryginalnym hieroglificznym piśmie) ma jedną z najstarszych ciągłych historii świata — zamieszkana od epoki preddynasycznej, była pierwszą granicą faraońskiego Egiptu z Nubią od III tysiąclecia p.n.e. i centrum kultu Khnuma, boga Pierwszej Katarakty. Wyspa mieści ruiny świątynne, małe Muzeum Asuanu z obiektami preddynasycznymi oraz słynny Nilometer (schody-miernik, który rejestrował wysokość dorocznego wylewu Nilu, niezbędny do obliczenia podatków rolnych). Odwiedzalna publicznym promem z brzegu (ok. 5 EGP, 5 minut) lub prywatną felukką. Dwie nubijskie wioski na wyspie (Siou i Koti) mają domy malowane żywymi kolorami i dobrą lokalną gastronomię. Obok wyspa Kitchenera (zwana Ogrodem Botanicznym) to mały rajski ogród 7 ha z palmami importowanymi z całego świata przez brytyjskiego konsula Sir Horatio Kitchenera w latach 1890.