ตุรกี

จุดที่ผู้เดินทางเข้าใจผิดบ่อยที่สุดคือคิดว่าตุรกีเป็นส่วนหนึ่งของยุโรปในเชิงเอกสาร ความจริงคือตุรกีไม่ได้อยู่ในสหภาพยุโรปและไม่ได้อยู่ในเขตเชงเก้น จึงมีระบบของตัวเองทั้งหมด ผลที่ตามมามีสองด้าน ด้านแรกคือวีซ่าเชงเก้นใช้เข้าตุรกีไม่ได้ ต้องดูเงื่อนไขของตุรกีต่างหาก ด้านที่สองซึ่งเป็นข้อได้เปรียบคือวันที่พำนักในตุรกีไม่ถูกนับรวมในโควตา 90 วันของเชงเก้น ผู้ที่วางแผนเที่ยวยุโรปยาวจึงสามารถแทรกช่วงตุรกีเข้าไปโดยไม่กินโควตา เรื่องเพดานการพำนักของตุรกีเองคือ 90 วันในทุกช่วง 180 วัน และเป็นการนับย้อนหลัง ไม่ใช่การเริ่มนับใหม่ทุกครั้งที่ออกนอกประเทศ ใครที่คิดจะออกไปประเทศข้างเคียงแล้วกลับเข้ามาเพื่อต่อเวลาจะพบว่าวิธีนี้ใช้ไม่ได้ และการอยู่เกินกำหนดมีทั้งค่าปรับและผลต่อการเข้าประเทศครั้งต่อไป

ตุรกีมีขนาดใหญ่กว่าที่แผนที่ในหัวของคนส่วนใหญ่บอก ระยะจากอิสตันบูลไปคัปปาโดเกียหรือลงไปชายฝั่งทางใต้ไม่ใช่ระยะที่ขับรถเล่นในครึ่งวัน วิธีที่ผู้เดินทางมีประสบการณ์ใช้คือบินภายในประเทศ ซึ่งมีเที่ยวบินถี่ ราคาไม่แพง และย่นเวลาได้ทั้งวัน อีกทางเลือกที่ดีกว่าที่คิดคือรถโดยสารระยะไกล ซึ่งในตุรกีเป็นระบบที่พัฒนามาก รถใหม่ มีบริการบนรถ และวิ่งข้ามคืนได้จริง เหมาะกับผู้ที่อยากประหยัดค่าที่พักหนึ่งคืน กฎการวางแผนที่ใช้ได้คือเลือกสามจุดหลักสำหรับทริปสิบวัน ไม่ใช่ห้าหรือหก และให้แต่ละจุดอย่างน้อยสองคืน การย้ายเมืองทุกวันแบบที่ทำได้ในประเทศเล็กจะทำให้ทริปกลายเป็นการนั่งรถและรอเที่ยวบิน

อิสตันบูลไม่ใช่เมืองที่ดูจบในสองวัน เขตเมืองเก่ารอบจัตุรัสสุลต่านอาห์เหม็ดรวมมัสยิดใหญ่ ฮาเกียโซเฟีย พระราชวังท็อปกาปึ และอ่างเก็บน้ำใต้ดินไว้ในระยะเดินถึง แต่แต่ละแห่งใช้เวลาจริงมากกว่าที่ตารางทัวร์บอก ตลาดใหญ่และตลาดเครื่องเทศอยู่ถัดไปและควรเผื่อเวลาให้หลงทางด้วยเพราะเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ อีกฝั่งของสะพานคือย่านเบโยลูและถนนอิสติกลาลซึ่งเป็นอิสตันบูลร่วมสมัย มีคาเฟ่ ร้านอาหาร และดนตรีสด ส่วนฝั่งเอเชียที่ข้ามเรือไปไม่กี่นาทีมีบรรยากาศแบบคนอยู่อาศัยจริงและราคาถูกกว่าชัดเจน คำแนะนำเชิงปฏิบัติคือใช้บัตรโดยสารร่วมของเมืองซึ่งใช้ได้ทั้งรถราง รถไฟใต้ดิน รถประจำทาง และเรือข้ามฟาก และควรพักอย่างน้อยสามคืนเพื่อให้ได้เห็นทั้งสองฝั่ง

บอลลูนยามเช้าที่คัปปาโดเกียเป็นเหตุผลหลักที่หลายคนเดินทางมา แต่เป็นกิจกรรมที่ขึ้นกับสภาพอากาศอย่างสิ้นเชิง เที่ยวบินถูกยกเลิกได้บ่อยเพราะลมแรงหรือทัศนวิสัยไม่ดี และการยกเลิกมักตัดสินในเช้าวันนั้นเอง ผลคือใครที่วางแผนพักที่นี่เพียงคืนเดียวแล้วหวังจะได้ขึ้นบอลลูนมีความเสี่ยงสูงที่จะพลาด วิธีที่ถูกต้องคือพักอย่างน้อยสองถึงสามคืนเพื่อให้มีโอกาสเลื่อนไปวันถัดไปได้ และจองล่วงหน้าเพราะที่นั่งจำกัด นอกจากบอลลูน คัปปาโดเกียยังมีเมืองใต้ดินที่ขุดลึกหลายชั้นซึ่งเคยใช้เป็นที่หลบภัย มีทางเดินแคบและเพดานต่ำ ผู้ที่กลัวที่แคบควรพิจารณาก่อน และมีหุบเขาหลายสายที่เดินชมได้ในครึ่งวันโดยไม่ต้องมีทักษะพิเศษ ที่พักแบบถ้ำเป็นประสบการณ์เฉพาะของที่นี่และควรจองล่วงหน้าเช่นกัน

ภาพจำของอาหารตุรกีในไทยมักหยุดอยู่ที่เคบับ ซึ่งเป็นเพียงเศษเสี้ยวเดียว อาหารเช้าแบบตุรกีเป็นสำรับที่จัดเต็มโต๊ะ มีชีสหลายชนิด มะกอก ไข่ แยม ขนมปัง และชาร้อน กินกันยาวเป็นชั่วโมงโดยเฉพาะวันหยุด เมเซคือชุดจานเล็กที่กินก่อนอาหารหลักและมักกินคู่กับเครื่องดื่มกลิ่นโป๊ยกั๊ก โดยสั่งหลายอย่างมาแบ่งกันคล้ายวัฒนธรรมการกินของไทย ปิเดคือขนมปังแผ่นยาวหน้าต่างๆ ที่หลายคนเรียกว่าพิซซ่าตุรกีแต่ต่างกันทั้งแป้งและวิธีอบ ของหวานมีบัคลาวาเป็นตัวแทนและหวานกว่าที่คนไทยคุ้นมาก จึงเหมาะกินคู่กับชาซึ่งขมและช่วยตัดหวาน ชาตุรกีเสิร์ฟในแก้วทรงทิวลิปตลอดวันและเป็นเครื่องดื่มประจำชาติที่แท้จริงมากกว่ากาแฟ ส่วนกาแฟตุรกีเข้มและมีตะกอน ควรดื่มช้าและไม่ดื่มจนถึงก้นแก้ว

ช่วงที่ดีที่สุดคือเดือนเมษายนถึงมิถุนายน และเดือนกันยายนถึงตุลาคม อากาศกำลังดีทั้งในอิสตันบูล คัปปาโดเกีย และชายฝั่ง ผู้คนไม่แน่นเท่าฤดูร้อน และราคาที่พักต่ำกว่าช่วงพีค ฤดูร้อนเดือนกรกฎาคมถึงสิงหาคมร้อนจัดในภาคกลางและภาคใต้ เดินชมซากเมืองโบราณกลางแดดลำบาก แต่เป็นฤดูของชายทะเลและกิจกรรมทางน้ำ ฤดูหนาวเดือนธันวาคมถึงกุมภาพันธ์หนาวจริงในภาคกลาง คัปปาโดเกียมีหิมะและภาพบอลลูนเหนือหิมะเป็นอีกแบบที่สวยมาก แต่อัตราการยกเลิกเที่ยวบินบอลลูนสูงขึ้น ส่วนอิสตันบูลในฤดูหนาวมีฝนและลมจากทะเล ควรเตรียมเสื้อกันลมและรองเท้ากันลื่น ผู้เดินทางจากไทยมักประเมินความหนาวของภาคกลางต่ำเกินไปเพราะคิดว่าเป็นประเทศแถบเมดิเตอร์เรเนียน