Canada
Canada là quốc gia có diện tích lớn thứ hai thế giới, nổi tiếng với thiên nhiên hoang dã bao la, các thành phố đa văn hoá, dãy núi Rocky, thác Niagara và di sản song ngữ Anh-Pháp. Với du khách Việt Nam, điểm mấu chốt cần biết trước tiên: công dân Việt Nam không thuộc diện miễn thị thực của Canada và cần xin thị thực du lịch (Temporary Resident Visa - TRV) trước khi đến, khác với nhiều quốc tịch chỉ cần đăng ký eTA trực tuyến. Ottawa là thủ đô, còn Toronto, Vancouver và Montreal là những trung tâm văn hoá và kinh tế lớn.
Điều kiện nhập cảnh Canada cho công dân Việt Nam
Quy định nhập cảnh Canada thay đổi theo quốc tịch: một số quốc gia chỉ cần đăng ký eTA (Electronic Travel Authorization) trực tuyến trước khi bay, nhưng công dân Việt Nam không nằm trong nhóm đó — hộ chiếu Việt Nam cần xin thị thực du lịch (Temporary Resident Visa, viết tắt TRV) trước khi khởi hành. Đây là thông tin quan trọng nhất khi lên kế hoạch. Hồ sơ nộp trực tuyến qua trang của Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) hoặc tại trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa (VAC), kèm sinh trắc học (vân tay, ảnh chân dung), lịch trình chuyến đi, chứng minh tài chính và bằng chứng ràng buộc với Việt Nam (công việc, gia đình, tài sản). Thời gian xử lý tính theo tuần chứ không phải ngày — nên nộp hồ sơ sớm, tốt nhất vài tháng trước ngày dự kiến khởi hành. Visa TRV có thể được cấp một lần hoặc nhiều lần tuỳ hồ sơ, thường cho phép lưu trú đến 6 tháng mỗi lần nhập cảnh. Công dân Mỹ nhập cảnh chỉ cần hộ chiếu Mỹ còn hiệu lực, không cần eTA hay visa — nhưng quy định đó không áp dụng cho hộ chiếu Việt Nam. Học tập, làm việc hoặc định cư dài hạn tại Canada cần loại visa hoặc giấy phép riêng, xin trước khi khởi hành.
Các loại visa
Con đường bắt buộc cho công dân Việt Nam muốn vào Canada du lịch, thăm thân hoặc công tác ngắn ngày — hộ chiếu Việt Nam không đủ điều kiện dùng eTA.
Thông tin quan trọng cho chuyến đi Canada
- Công dân Việt Nam cần xin visa du lịch (TRV) trước khi đến Canada — hộ chiếu Việt Nam không đủ điều kiện dùng eTA. Nộp hồ sơ qua IRCC hoặc trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa, thời gian xử lý tính theo tuần — nên nộp sớm.
- eTA chỉ dành cho các quốc tịch được miễn thị thực và chỉ áp dụng khi đến bằng đường hàng không; hộ chiếu Việt Nam không thuộc diện này trong bất kỳ trường hợp nào — visa TRV là con đường duy nhất, bất kể đến bằng đường hàng không, đường bộ hay đường biển từ Mỹ.
- Công dân Mỹ nhập cảnh chỉ cần hộ chiếu Mỹ còn hiệu lực, không cần eTA hay visa — quy định này không áp dụng cho hộ chiếu Việt Nam.
- Sinh trắc học: phần lớn người nộp hồ sơ TRV phải lấy vân tay và ảnh chân dung tại trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa, cần đặt lịch hẹn trước và có phí bổ sung.
- Hộ chiếu nên còn hiệu lực trong suốt thời gian lưu trú; nên còn dư ít nhất 6 tháng để chắc chắn.
- Có thể được yêu cầu chứng minh đủ tài chính cho chuyến đi (sao kê ngân hàng, thẻ tín dụng).
- Canada là quốc gia song ngữ: tiếng Anh và tiếng Pháp đều là ngôn ngữ chính thức. Tiếng Anh phổ biến khắp cả nước, riêng Quebec dùng tiếng Pháp là chủ yếu; biển báo và dịch vụ công đều song ngữ.
- Tiền tệ là đô la Canada (CAD). Thẻ được chấp nhận rộng rãi, máy ATM có ở khắp nơi. Tiền tip là thông lệ (khoảng 15-20% tại nhà hàng).
- Giá niêm yết thường chưa gồm thuế bán hàng — thuế được cộng thêm khi thanh toán và khác nhau tuỳ tỉnh bang.
- Canada có sáu múi giờ, từ NST ở Newfoundland đến PST ở British Columbia — nên kiểm tra giờ địa phương khi di chuyển giữa các tỉnh bang.
Tổng quan du lịch
Canada trải dài từ Đại Tây Dương sang Thái Bình Dương rồi lên tới Bắc Cực — quốc gia lớn thứ hai thế giới về diện tích, nơi phần lớn dân cư sống dọc theo dải đất sát biên giới Mỹ trong khi vùng hoang dã phía bắc rộng lớn đến mức khó hình dung. Dãy núi Rocky ở Alberta và British Columbia mang đến một số cảnh quan ấn tượng nhất Bắc Mỹ, các thành phố Toronto, Montreal và Quebec kể ba câu chuyện văn hoá hoàn toàn khác nhau trong cùng một đất nước, còn miền Duyên hải Đại Tây Dương và vùng Bắc Cực giữ lại một Canada hoang sơ hơn nhiều.
Khám phá Canada
Icefields Parkway nối liền vườn quốc gia Banff và Jasper qua 230 km đường núi được xem là một trong những cung đường ngoạn mục nhất hành tinh, len lỏi qua các hồ nước màu ngọc lam có nguồn gốc từ sông băng — hồ Louise, hồ Moraine, hồ Peyto — với màu nước đặc trưng đến từ bột đá mịn do chính các sông băng xung quanh nghiền ra. Cùng nền địa chất sông băng đó tạo nên vị thế khu bảo tồn bầu trời tối của Jasper và thác Takakkaw tại vườn quốc gia Yoho, một trong những thác nước cao nhất Canada, trong khi Whistler, xa hơn về phía tây, đã đưa dãy Rocky lên bản đồ trượt tuyết thế giới khi đăng cai Olympic mùa đông 2010.
Những cách trải nghiệm điểm đến này
Banff (hồ Louise, hồ Moraine, suối nước nóng, trượt tuyết), Jasper (hồ Maligne, cung đường Icefields Parkway, khu bảo tồn bầu trời tối), Icefields Parkway (một trong những cung đường đẹp nhất thế giới, dài 230 km xuyên dãy Rocky), Yoho (hồ Emerald, thác Takakkaw) và Waterton Lakes. Thẻ Parks Canada Discovery Pass cho phép vào không giới hạn tất cả vườn quốc gia.
Toronto (tháp CN, bảo tàng Royal Ontario, các khu phố đa văn hoá, khu Distillery District), Montreal (khu phố cổ Vieux-Montréal, nhà thờ Notre-Dame, lễ hội jazz lớn nhất thế giới), Vancouver (công viên Stanley Park, chợ Granville Island, núi và biển cùng lúc), thành phố Quebec (khu phố cổ có tường thành được UNESCO công nhận, lâu đài Château Frontenac) và Ottawa (đồi Quốc hội, các bảo tàng quốc gia, chợ ByWard Market).
Poutine (khoai tây chiên phủ phô mai và nước sốt, biểu tượng của Quebec), thịt hun khói kiểu Montreal, tôm hùm ở miền Duyên hải Đại Tây Dương, nền ẩm thực châu Á sôi động của Vancouver (dim sum, sushi, ramen thuộc hàng ngon nhất ngoài châu Á), xi-rô cây phong (các trại chưng xi-rô ở Quebec vào mùa xuân) và cá hồi hoang dã ở bờ biển Thái Bình Dương.
Gấu Bắc Cực ở Churchill (Manitoba), cá voi sát thủ và cá voi lưng gù ngoài khơi đảo Vancouver, gấu xám ở rừng Great Bear Rainforest, nai sừng tấm và hươu wapiti ở dãy Rocky, chèo xuồng ở vườn quốc gia Algonquin, và thuỷ triều cực đoan của vịnh Fundy — cao nhất thế giới, có nơi lên tới 16 mét.
Whistler Blackcomb (khu trượt tuyết lớn nhất Bắc Mỹ, từng tổ chức Olympic mùa đông 2010), khu trượt tuyết Lake Louise ở Banff, Mont-Tremblant (Quebec), trượt băng trên kênh đào Rideau ở Ottawa (đường trượt băng tự nhiên dài nhất thế giới), và môn khúc côn cầu trên băng — xem một trận NHL là trải nghiệm rất Canada.
Cung đường Cabot Trail của Nova Scotia (một trong những cung đường ven biển đẹp nhất thế giới), bến cảng và pháo đài Citadel ở Halifax, ngọn hải đăng Peggy's Cove, bãi biển cát đỏ và di sản Anne of Green Gables ở Đảo Hoàng tử Edward, và làng định cư Viking L'Anse aux Meadows ở Newfoundland — di sản UNESCO, khu định cư châu Âu đầu tiên tại Bắc Mỹ.
Tiền & tiền tệ
Đô la Canada (CAD)
Mã tiền tệ: CAD
Mẹo thực tế về tiền bạc
Tiền tệ ở Canada
Canada dùng đô la Canada (CAD, ký hiệu C$). Tỷ giá CAD biến động so với USD, EUR và các đồng tiền khác — kiểm tra tỷ giá hiện hành trước chuyến đi. Rút tiền tại ATM thường cho tỷ giá tốt hơn quầy đổi tiền ở sân bay. Tiền giấy Canada làm từ polymer (nhựa dẻo, giống Úc) — chống nước và có màu sắc riêng cho từng mệnh giá. Canada đã bỏ đồng xu 1 cent từ năm 2013 — giao dịch tiền mặt được làm tròn đến 5 cent gần nhất.
ATM có ở khắp nơi
ATM phổ biến khắp Canada — tại ngân hàng, cửa hàng tiện lợi, trạm xăng, trung tâm thương mại và sân bay. Phần lớn ATM ngân hàng tính phí cho khách không phải chủ tài khoản; máy ATM độc lập thường tính phí cao hơn. Mạng Visa, Mastercard, Plus, Cirrus và Interac đều được hỗ trợ. Luôn từ chối tính năng chuyển đổi tệ động (Dynamic Currency Conversion). Ở vùng xa (miền bắc Canada, thị trấn nhỏ), ATM có thể hạn chế — nên rút tiền trước khi vào khu vực hoang dã. Ngân hàng của bạn có thể cộng thêm phí rút tiền quốc tế — kiểm tra trước chuyến đi.
Thẻ được chấp nhận rất rộng rãi
Canada là quốc gia rất thân thiện với thẻ — thanh toán chạm (tap) là phương thức tiêu chuẩn. Visa và Mastercard được chấp nhận ở hầu như mọi nơi. Apple Pay, Google Pay và Samsung Pay hoạt động tại phần lớn máy thanh toán. Mạng Interac (thẻ ghi nợ Canada) phổ biến trong nước nhưng không tương thích với hầu hết thẻ ghi nợ quốc tế — thẻ Visa/Mastercard ghi nợ của bạn vẫn hoạt động bình thường. Thẻ tín dụng thường được ưu tiên khi thuê xe hoặc đặt cọc khách sạn. Tiền mặt vẫn hữu ích ở: cơ sở kinh doanh tại thị trấn nhỏ, chợ nông sản, xe bán đồ ăn lưu động, một số taxi, và để lại tiền tip bằng tiền mặt.
Văn hoá tiền tip
Tiền tip ở Canada theo hệ thống tương tự Mỹ — được kỳ vọng, không phải tuỳ chọn. Mức chuẩn: nhà hàng 15-20% trên hoá đơn trước thuế; quầy bar tính theo ly; taxi khoảng 15%; dọn phòng khách sạn tính theo đêm; người khuân hành lý tính theo kiện. Nhân viên phục vụ ở Canada được trả lương tối thiểu nhưng tiền tip vẫn được kỳ vọng mạnh mẽ. Tính tiền tip trên phần tổng trước thuế — hoá đơn ở Canada thường tách riêng phần tổng trước thuế, các loại thuế GST/HST/PST và tổng cộng cuối cùng. Nhiều nhà hàng hiện dùng máy thanh toán chạm với các mức tip gợi ý sẵn — chọn mức phù hợp hoặc nhập số tuỳ chỉnh. Không để tip hoặc để quá ít bị xem là rất bất lịch sự.
Lưu ý: Luôn kiểm tra tỷ giá mới nhất trước khi đi. Bạn có thể đổi tiền tại sân bay, ngân hàng và các quầy thu đổi ngoại tệ được cấp phép.
Câu hỏi thường gặp
Có — hộ chiếu Việt Nam không nằm trong danh sách các quốc tịch được miễn thị thực dùng eTA, nên phải xin visa du lịch (Temporary Resident Visa - TRV) trước khi đến. Nộp hồ sơ qua IRCC hoặc trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa, kèm sinh trắc học, chứng minh tài chính và bằng chứng ràng buộc với Việt Nam. Thời gian xử lý tính theo tuần, nên nộp hồ sơ sớm.
Nộp hồ sơ trực tuyến qua trang của IRCC hoặc tại trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa gần nhất. Thời gian xử lý tính theo tuần chứ không phải ngày, và có thể thay đổi theo thời điểm — nên nộp hồ sơ trước ngày dự kiến khởi hành ít nhất vài tháng để có đủ thời gian dự phòng.
Tuỳ vào hồ sơ và quyết định của viên chức xét duyệt — IRCC có thể cấp visa một lần hoặc nhiều lần, thường cho phép lưu trú đến 6 tháng mỗi lần vào. Nếu kế hoạch có những chuyến đi ra khỏi Canada rồi quay lại, nên nêu rõ trong hồ sơ để được xem xét cấp loại nhiều lần.
Sắp đi Canada? Kiểm tra các lựa chọn nhập cảnh và nộp hồ sơ trực tuyến.
Thông tin lấy từ cơ sở dữ liệu cơ quan đại diện của Visaja (visaja.com) và được đối chiếu với nguồn chính thức; tiếng nói cuối cùng luôn thuộc về chính cơ quan đại diện.