Cyprus

Het Archeologisch Park van Paphos aan de zuidwestkust van het eiland bevat de indrukwekkendste Romeinse mozaïekvloeren van het oostelijke Middellandse Zeegebied. Alleen al het Huis van Dionysos telt 556 vierkante meter mozaïek met Griekse mythologische taferelen — de Triomf van Dionysos, Pyramus en Thisbe, Narcissus — in opmerkelijk goede staat voor vloeren uit de 2e en 3e eeuw na Christus. Het Huis van Theseus heeft een rond mozaïek met het eerste bad van Achilles. De Koningsgraven, uitgehouwen in de rotsen ten noorden van Paphos, dateren uit de 4e eeuw v.Chr. De haven van Kato Paphos zelf is aangenaam voor een avondwandeling, met het 13e-eeuwse kasteel van Paphos aan het water. De stad Paphos bestaat uit twee lagen — Kato Paphos (kust, archeologie) en Ktima (bovenstad, Cypriotisch dagelijks leven) — die samen een compleet beeld geven zonder de toeristenmassa's van Ayia Napa.

Het Troodos-gebergte in het binnenland stijgt tot bijna 1.952 meter (Mount Olympos) en herbergt tien beschilderde Byzantijnse kerken die samen als UNESCO-werelderfgoed erkend zijn. Anders dan de grote Byzantijnse kerken van Constantinopel of Thessaloniki zijn dit kleine, bescheiden stenen gebouwen met zadeldaken die bijna tot de grond reiken (om zware sneeuw af te voeren) — maar van binnen zijn de muren van vloer tot plafond bedekt met fresco's van uitzonderlijke kwaliteit. Panagia Forviotissa bij Asinou (12e-16e eeuw), Agios Nikolaos tis Stegis (11e-17e eeuw) en Panagia tou Araka (12e eeuw, intact koepelmozaïek) zijn de drie meest waardevolle. De bergdorpen Kakopetria, Pedoulas en Omodos zijn aangename tussenstops. 's Winters is er skiën op Mount Olympos — een oprecht vreemde ervaring op een mediterraan eiland.

Nicosia (Lefkosia in het Grieks, Lefkoşa in het Turks) is de laatste gedeelde hoofdstad ter wereld — sinds 1974 gescheiden door de VN-bufferzone (de 'Groene Lijn'), een strook verlaten gebouwen en prikkeldraad dwars door het centrum. Bij de grensovergang aan de Ledra Street ben je binnen enkele seconden aan de overkant met een geldig paspoort; EU-burgers reizen vrij, anderen doen er goed aan de voorwaarden voor hun nationaliteit te checken. Het contrast tussen beide kanten is direct voelbaar: het Grieks-Cypriotische zuiden heeft het Cyprus Museum (de beste archeologische collectie van het eiland, met onder meer zo'n 2.000 terracotta votiefbeeldjes uit het heiligdom van Ayia Irini), de karavanserai Buyuk Han en de oude wijk Laiki Geitonia. Het Turks-Cypriotische noorden heeft de Selimiye-moskee (de omgebouwde Lusignan-kathedraal van Sint-Sofia, een van de mooiste gotische gebouwen in het oostelijke Middellandse Zeegebied), de bazaar Bedesten en de Venetiaanse Zuil. De middeleeuwse stadsmuren van Nicosia — een opmerkelijk complete Venetiaanse ring met elf bolwerken uit de jaren 1560 — omsluiten beide helften.

De oostkust van Cyprus — het gebied rond de Baai van Famagusta bij Ayia Napa en Protaras — heeft het helderste water en witste zand van het Middellandse Zeegebied. Nissi Beach bij Ayia Napa is het bekendst, maar de kleinere baaien Fig Tree Bay en Konnos Bay bij Protaras zijn rustiger en minstens zo mooi. Cape Greco, aan de zuidoostpunt, is een beschermd natuurpark met zeegrotten (per boot of snorkel te bereiken), spectaculaire klifwandelingen en enkele van de beste snorkelplekken van Cyprus. Aan de zuidkust is de rots Petra tou Romiou — de legendarische geboorteplaats van Afrodite — een opvallend geologisch fenomeen dat vooral bij zonsondergang de moeite waard is. Lara Bay op het schiereiland Akamas is een beschermd nestgebied voor de groene zeeschildpad en de onechte karetschildpad; er mag niet gebouwd worden en het strand is alleen bereikbaar per 4x4 of boot.

De Cypriotische keuken onderscheidt zich duidelijk van de Griekse en Turkse — royaler met citroen en kruiden, meer gericht op gegrild vlees, en opgebouwd rond het mezze-format. Een volledige mezze in een dorpstaverne kan uit wel 30 gerechten bestaan, verspreid over twee tot drie uur: dips (tahini, taramosalata, tzatziki, hummus), gegrilde halloumi, loukanika-worstjes, sheftalia, keftedes, kleftiko (lam langzaam gegaard in een kleipot), gegrilde octopus, vers brood en salades. De Commandaria-wijn, geproduceerd in de dorpen rond de zuidelijke Troodos, is de oudste wijn ter wereld met een gedocumenteerde naam — geprezen door Richard Leeuwenhart (die Cyprus in 1191 veroverde tijdens de Derde Kruistocht) en al sinds minstens de 12e eeuw ononderbroken geproduceerd. De wijndorpen Omodos, Lofou en Vouni bieden traditionele wijnhuisbezoeken. Lefkara staat bekend om Lefkaritika-kant (immaterieel UNESCO-erfgoed) en zilverfiligraanwerk.