Frankrijk

Weinig verre bestemmingen liggen zo dichtbij. De hogesnelheidstrein brengt je vanuit Amsterdam, Rotterdam of Brussel in een handvol uren tot in het centrum van Parijs, zonder inchecken en zonder rit naar een luchthaven — reserveer wel ruim vooruit, want spontaan boeken is er fors duurder. Rijd je zuidwaarts, houd dan rekening met drie dingen die Nederlandse automobilisten geregeld verrassen. De Franse snelwegen zijn grotendeels tolwegen, en op de lange assen naar het zuiden loopt dat op; betalen kan met kaart, en wie vaker gaat neemt een elektronisch tolkastje. Veel Franse steden zijn milieuzone en eisen een Crit'Air-sticker op de voorruit, ook van buitenlandse auto's — die bestel je vooraf online, want ter plaatse regelen kan niet en een controle zonder sticker kost een boete. En vermijd de beruchte zwarte zaterdagen rond de wissel van de Franse schoolvakanties in juli en augustus, wanneer half Europa tegelijk op de Route du Soleil staat.

De grote Parijse trekpleisters draaien tegenwoordig vrijwel allemaal op tijdsloten, en dat verandert hoe je een stedentrip plant: het Louvre, het Musée d'Orsay en de Eiffeltoren boek je online met een tijdstip, soms weken vooruit in het hoogseizoen, en zonder reservering sta je er simpelweg niet in. Voor de heropende Notre-Dame geldt een gratis maar wel geregelde toegang — controleer vooraf hoe die op dat moment werkt, want de regeling is sinds de heropening meermaals aangepast. Twee praktische winsten die weinig bezoekers benutten: verschillende musea houden avondopenstellingen, waarop het merkbaar rustiger is dan overdag, en een stedenpas voor de musea verdient zich terug zodra je er meer dan een paar bezoekt én laat je vaak de kassarij overslaan. Wie de drukte helemaal wil ontlopen, ruilt het Louvre een ochtend in voor het Musée Rodin, het Musée Marmottan of de Sainte-Chapelle.

De lavendelvelden zijn geen zomerlang decor maar een oogst met een korte piek: grofweg vanaf half juni tot ergens in augustus, met het plateau van Valensole en de omgeving van de abdij van Sénanque als bekendste plekken — en de exacte weken verschuiven per jaar en per hoogte, dus check de bloeiberichten van de streek voor je je reis eromheen plant. Wie na de oogst komt, treft gemaaide akkers. De rest van de Provence blijft het hele seizoen sterk: de bergdorpen Gordes, Roussillon en Les Baux, de markten van Aix-en-Provence en Avignon, en het licht dat schilders hierheen bracht. Aan de kust bij Marseille liggen de Calanques, de steile kalkstenen inhammen die je te voet of per boot bereikt; in de zomermaanden gelden daar wegens brandgevaar en drukte toegangsbeperkingen waarvoor je vooraf moet reserveren, dus kom niet onaangekondigd aanrijden.

Een wijnstreek bezoeken vraagt in Frankrijk iets meer voorbereiding dan een spontane rit langs de borden. Veel van de bekendere châteaux in de Bordeaux en de Bourgogne ontvangen uitsluitend op afspraak, soms weken vooruit geboekt, terwijl coöperatieven en kleinere domeinen juist wél vrij toegankelijk zijn en vaak ontspannener zijn om te leren proeven. Het onderwerp waar Nederlanders het vaakst overheen kijken is de alcohollimiet: die ligt in Frankrijk lager dan veel bezoekers aannemen, en voor bestuurders met een kort rijbewijs geldt een strengere grens die in de praktijk op nul neerkomt. Proeven betekent daarom uitspugen — de kwispedoor staat er niet voor de sier — of iemand aanwijzen die niet drinkt, of een georganiseerde tour met chauffeur nemen. Koop je flessen, houd dan rekening met temperatuur in de auto; in de zomer overleeft goede wijn een middag in een hete kofferbak niet.

De Franse Alpen zijn in de winter het bekendst, met de aaneengesloten skigebieden rond Courchevel, Méribel en Val d'Isère en met Chamonix als klassieker onder de bergsportplaatsen — de kabelbaan naar de Aiguille du Midi zet je op ademloze hoogte tegenover de Mont Blanc, ook zonder ski's onder je voeten. Maar de zomer is minstens zo sterk en veel rustiger geprijsd. De Tour du Mont Blanc voert in etappes door Frankrijk, Italië en Zwitserland en wordt in berghutten geslapen, die je maanden vooruit reserveert omdat ze in het seizoen volledig volzitten. Lager gelegen liggen Annecy aan zijn heldere meer en de Gorges du Verdon, waar je kunt kajakken tussen de rotswanden. Twee dingen om serieus te nemen: hooggelegen bergpassen zijn een groot deel van het jaar door sneeuw gesloten, en het weer in de bergen keert sneller dan het dal doet vermoeden.

De grootste culinaire vergissing van Nederlandse bezoekers is niet wat ze bestellen maar wanneer. Franse keukens werken in twee diensten: rond het middaguur tot een uur of twee, en daarna pas weer vanaf een uur of zeven, in kleinere plaatsen soms later. Wie om vijf uur wil eten, vindt buiten de toeristische straten simpelweg niets open, en aanschuiven om kwart voor twee is aan de late kant. Gebruik dat systeem in je voordeel: het menu du jour tussen de middag is vrijwel overal de beste verhouding tussen prijs en kwaliteit, met dezelfde keuken die 's avonds fors duurder is. Verder loopt de dag op zijn eigen ritme — de boulangerie is 's ochtends op zijn best, veel zaken sluiten een dag per week, en op zondagmiddag ligt er in kleinere plaatsen weinig open. In restaurants is de bediening bij de prijs inbegrepen; een klein bedrag achterlaten is gebruikelijk maar nadrukkelijk niet verplicht.