Ierland

Dit is het punt waarop reizigers uit de Lage Landen zich vergissen, omdat Ierland in alles wat er verder toe doet gewoon een EU-land is: dezelfde munt, vrij verkeer, werken zonder vergunning. Maar het hoort niet bij het Schengengebied en handhaaft eigen grenscontroles op al zijn toegangspunten, ook bij vluchten uit andere EU-landen. Een vlucht vanuit Amsterdam of Brussel eindigt hier dus bij een paspoortbalie en niet bij de bagageband — houd je identiteitskaart of paspoort dus bij de hand in plaats van in je ruimbagage. Voor jezelf verandert er verder niets, maar voor reisgenoten met een niet-EU-paspoort is het verschil groot: een Schengenvisum geldt hier níét, en de Ierse termijn van negentig dagen loopt volledig los van de Schengenklok. Dat werkt beide kanten op en kan gunstig uitpakken — wie zijn Schengendagen bijna op heeft, verbruikt er in Ierland geen enkele — maar het betekent ook dat een visum apart geregeld moet worden.

De landgrens tussen Ierland en Noord-Ierland is in het dagelijks verkeer vrijwel onzichtbaar: er staan geen posten en er zijn geen paspoortcontroles, en wie richting de basaltkust in het noorden rijdt, merkt de overgang vooral aan de verkeersborden die van kilometers naar mijlen omslaan. Dat gemak verhult twee dingen die je moet weten. Noord-Ierland is deel van het Verenigd Koninkrijk, dus daar gelden Britse toegangsregels, en die zijn niet dezelfde als de Ierse — controleer vóór vertrek wat er op dat moment voor jouw paspoort geldt, want die regels zijn de afgelopen jaren gewijzigd. En de munt verandert: in Ierland betaal je in euro's, in Noord-Ierland in Britse ponden, wat betekent dat een dagtocht over de grens twee valuta's aantikt en dat kaartbetaling er praktischer is dan contant. Controleer ook of je huurauto verzekerd is voor ritten over de grens; niet elke verhuurder dekt dat standaard.

Door Ierland loopt een oude scheidslijn die je reis meer vorm geeft dan welke route ook. Het oosten rond Dublin lag eeuwenlang binnen de zone waar het Engelse bestuur het stevigst was, en dat is nog zichtbaar in de Georgiaanse straten, de bibliotheken en de literaire geschiedenis van de stad. Het westen bleef minder verstedelijkt en minder verengelst, en daar is Iers in delen van Galway, Kerry en Donegal nog gewoon de taal op straat en in de winkel. Dat verschil verklaart ook waarom traditionele muziek in het westen geen opgevoerde folklore is maar een levende praktijk: in dorpscafés wordt gespeeld omdat er gespeeld wordt, zonder aankondiging, meestal later op de avond en zonder podium. Wie beide kanten wil zien, doet er goed aan Dublin en één westelijke regio te combineren in plaats van het hele eiland rond te rijden — de contrastwerking is groter dan de optelsom van meer bestemmingen.

De kustroute langs de westkant is de reden dat veel bezoekers een auto huren, en dat is terecht: het openbaar vervoer bereikt de schiereilanden en de kliffen niet fijnmazig genoeg. Drie dingen om je op in te stellen. Er wordt links gereden met het stuur rechts, wat een gewenningsdag kost en vooral bij wegrijden en op rotondes aandacht vraagt. De landweggetjes zijn smal, vaak met hoge heggen of stenen muurtjes tot aan de rand van het asfalt, en tegenliggers los je op door uit te wijken naar een passeerplaats in plaats van door te rijden — reken daarom op een gemiddelde snelheid die veel lager ligt dan de kaart suggereert en plan minder kilometers per dag dan je gewend bent. En het weer draait snel: een dag kan vier seizoenen bevatten, wat betekent dat je uitzichtpunten niet moet uitstellen tot later op de dag maar moet pakken wanneer het opklaart.

Voor de westkust liggen de plekken die het langst blijven hangen, en ze delen één eigenschap: je komt er alleen met een boot, en de boot vaart alleen als het weer het toelaat. Het bekendste voorbeeld is de rots waar monniken hun kloostercellen op ruim tien kilometer uit de kust bouwden, juist omdat het daar onbereikbaar was; het aantal bezoekers dat er per dag aan land mag, is streng beperkt en de overtochten worden bij ruwe zee zonder meer geannuleerd. Wie dat wil zien, boekt maanden vooruit én plant reservedagen, want een afgelaste afvaart is geen uitzondering maar een normaal onderdeel van het seizoen. Dichter bij de kust liggen bewoonde eilanden waar het Iers de dagelijkse taal is en waar je met de fiets of te voet rondkomt; die zijn met gewone veerdiensten bereikbaar en vormen een goed alternatief als de verder gelegen rotsen niet lukken.

Er bestaat geen slechte reistijd voor Ierland, alleen verkeerde verwachtingen. Regen kan in elke maand vallen en valt vaak kort en verspreid over de dag in plaats van als een aanhoudende bui, wat betekent dat je plant met lagen kleding en een echte regenjas in plaats van met een weersvoorspelling. De zomer geeft lange avonden waarin het tot laat licht blijft, wat de dagen aanzienlijk rekt, maar is ook het drukst en het duurst, zeker in de bekende kustplaatsen. Het voor- en najaar zijn zachter geprijsd en rustiger, met een landschap dat door het wisselende licht op zijn best is. De winter is nat en donker, maar Dublin en de andere steden functioneren gewoon door en de kust is dan indrukwekkend leeg. Reserveer in het hoogseizoen je overnachtingen in de westelijke dorpen ruim vooruit, want het aanbod daar is beperkt.