IJsland

De belangrijkste aanpassing die IJsland van een bezoeker vraagt, is loslaten dat je programma vaststaat. Wegen gaan dicht bij storm of sneeuwval, ook doorgaande stukken van de ringweg, en dat wordt centraal afgekondigd in plaats van dat je het ter plekke ontdekt. Raadpleeg daarom elke ochtend de officiële weer- en wegberichten voordat je vertrekt — dat is hier geen overdreven voorzichtigheid maar de normale gang van zaken, ook voor bewoners. Plan bovendien speling in: zet je terugvlucht niet vast aan een dag rijden vanaf de andere kant van het eiland, en houd je laatste nacht liever in de buurt van de luchthaven. Nog een detail dat verrast: de wind kan zo hard staan dat een autoportier uit je hand wordt gerukt, en schade daaraan valt zelden onder de standaardverzekering — houd het portier met beide handen vast bij het uitstappen op open plekken.

Om het eiland loopt één doorgaande weg, en die verleidt tot de aanname dat je hem in een paar dagen doet. Dat kan technisch, maar dan rijd je vooral. Realistischer is een week tot tien dagen met korte etappes, of één landsdeel goed doen in plaats van de hele cirkel. Let op een paar eigenaardigheden: er zijn nog eenbaans bruggen waar je om beurten oversteekt, schapen lopen in de zomer los en steken onvoorspelbaar over, en tankstations liggen in het oosten en noorden ver uit elkaar, dus tank bij de helft in plaats van bij de reserve. Het hoogland in het midden is een ander verhaal: die tracks zijn alleen in de zomermaanden open, vereisen een terreinwagen en vragen dat je rivieren doorwaadt — met een gewone huurauto is dat niet alleen onverstandig maar ook in strijd met je huurcontract, en schade wordt dan niet vergoed.

Elke IJslandse plaats van enige omvang heeft een geothermisch verwarmd buitenbad, en dat is niet in de eerste plaats een attractie maar de plek waar het dorpsleven zich afspeelt: mensen komen er dagelijks, ook in de winter, en het water blijft warm terwijl het boven het bad sneeuwt. Voor bezoekers is het de goedkoopste en meest authentieke ervaring van het land, ver onder de prijs van de bekende spa-complexen. Eén regel moet je kennen voordat je binnenloopt, omdat er streng op wordt toegezien en overtreding als hoogst onbeschoft geldt: je doucht naakt en met zeep vóór je het bad in gaat, in de gemeenschappelijke doucheruimte, en dat is niet onderhandelbaar. De baden bevatten weinig chloor juist omdát dit gebeurt. Neem verder je eigen handdoek mee of huur er een, en houd rekening met vaste openingstijden die in kleine plaatsen vroeg eindigen.

IJsland ligt op de scheiding van twee continentale platen en is vulkanisch actief, wat betekent dat het landschap dat je ziet geologisch gesproken van gisteren is: lavavelden waar mos honderden jaren over doet om ze te bedekken, kraters van erupties die in mensenheugenis plaatsvonden, en geothermische velden waar de grond stoomt. Bij activiteit worden gebieden afgesloten en dat wordt centraal gecommuniceerd; volg die aanwijzingen strikt en ga niet af op sociale media, want afzettingen bestaan wegens gasvorming en instabiele grond en niet om het uitzicht te bewaren. Datzelfde geldt voor geothermische velden, waar de korst dun kan zijn en het water onder kookpunt staat: blijf op de vlonders. Voor de rest is deze geologie precies wat je komt zien — geisers, warmwaterbronnen, zwarte stranden en gletsjers die op lava rusten.

Het jaar draait hier om licht en niet om temperatuur, want de temperatuur schommelt minder dan bezoekers denken. Rond midzomer wordt het niet donker: je kunt om middernacht wandelen en de dagen voelen eindeloos, wat de reistijd in de praktijk verdubbelt — neem wel een slaapmasker mee, want gordijnen zijn zelden voldoende. In de winter keert het volledig om, met een handvol uren daglicht rond het midden van de dag en lange schemeringen die fotografisch prachtig zijn maar je rijtijd sterk beperken. Precies die duisternis maakt de winter het seizoen voor noorderlicht, dat een heldere hemel en geduld vraagt: plan meerdere avonden in plaats van er één op te hopen. Voor- en najaar zijn het compromis, met redelijk licht, minder bezoekers en lagere prijzen.

IJsland is duur, ook naar Scandinavische maatstaven, en dat voel je bij uit eten gaan, alcohol en accommodatie. Twee gewoonten schelen onevenredig veel. Ten eerste het water: het koude kraanwater behoort tot het beste ter wereld en flessen kopen is hier zonder meer weggegooid geld — het warme water ruikt naar zwavel omdat het geothermisch is, wat onschuldig is maar wel even wennen onder de douche. Ten tweede de drank: sterkere alcohol is alleen verkrijgbaar bij de staatswinkels met beperkte openingstijden, en de belastingvrije winkel bij aankomst op de luchthaven ligt ná de bagageband — wie zijn toegestane hoeveelheid daar meeneemt, betaalt een fractie. Verder is zelf koken normaal, zijn de dorpszwembaden goedkoop, en kosten de watervallen, stranden en wandelroutes niets. Reserveer accommodatie buiten Reykjavík ruim vooruit, want het aanbod is klein.