Tunesie

Tunesië heeft meerdere internationale luchthavens en welke je kiest, bepaalt in de praktijk welk land je te zien krijgt. Enfidha-Hammamet en Monastir bedienen de kuststrook met het grootste aanbod aan verblijfsresorts en liggen op korte transfer van Hammamet en Sousse; wie een zonvakantie met een all-inclusive formule zoekt, landt daar. Djerba bedient het eiland in het zuiden, dat een eigen sfeer heeft, warmer is in het naseizoen en een goede uitvalsbasis vormt voor de woestijnranden. Tunis is de logische keuze als je de archeologie en de hoofdstad wilt, met Carthago en de grote mozaïekcollectie binnen een halfuur van het centrum. Het land is compact genoeg om te combineren: een huurauto of een binnenlandse transfer brengt je van de kust naar het binnenland in enkele uren. Reken op vrijwel geen tijdsverschil met Nederland en België, waardoor je zonder aanpassingsdag begint.

Dit is de belangrijkste praktische regel van het hele land en hij kost niets om na te leven. Je rechtmatige verblijf wordt bewezen door de inreisstempel in je paspoort, en niet door je ticket of je boeking. Komt die stempel er bij aankomst niet in — wat gebeurt bij drukte, bij een snelle doorgang of aan een landgrens — dan bestaat er formeel geen bewijs van wanneer je binnenkwam, en word je bij vertrek behandeld alsof je je termijn hebt overschreden. Dat betekent een boete, af te rekenen op de luchthaven op de dag van je terugvlucht, precies wanneer je die tijd niet hebt. Sla je paspoort dus open voordat je de aankomsthal verlaat en kijk of de stempel er staat en leesbaar is; klopt er iets niet, ga dan meteen terug naar de balie. Bewaar daarnaast je instapkaarten, want die helpen als er later vragen over je aankomstdatum ontstaan.

Tunesië hanteert strikte valutaregels en die verrassen reizigers stelselmatig, omdat ze anders werken dan bij vrijwel elke andere zonbestemming. De Tunesische dinar is een gesloten munt: je kunt hem niet vooraf in Nederland of België kopen en je mag hem in noemenswaardige hoeveelheden niet invoeren of uitvoeren. Je wisselt dus na aankomst, bij een bank of een erkend wisselkantoor. Het punt waar mensen geld op verliezen komt aan het eind: dinars laten zich bij vertrek alleen terugwisselen als je het originele wisselbewijs van de bank of het wisselkantoor kunt tonen, en een bonnetje uit de geldautomaat telt daarvoor niet mee. Bewaar dus elk wisselbewijs zorgvuldig, of wissel bewust kleine bedragen zodat je aan het eind niets overhoudt. Voor grotere bedragen aan contant geld geldt bovendien een aangifteplicht bij binnenkomst en bij vertrek; controleer de actuele drempels als je met een aanzienlijke som reist.

Weinig landen bewaren zoveel van de Romeinse Middellandse Zee op zo klein oppervlak. Carthago ligt aan de rand van Tunis en is met de voorstadstrein bereikbaar; het is geen aaneengesloten ruïnestad maar een reeks losse terreinen — thermen, woonwijken, een theater — verspreid over een villawijk aan zee, dus neem er de tijd voor of laat je rondrijden. In het binnenland staat bij El Jem een amfitheater dat tot de grootste bewaarde ter wereld behoort en dat je, anders dan zijn beroemdere tegenhangers, vaak vrijwel alleen bezoekt; je kunt er tot in de onderbouw afdalen. De grote mozaïekcollectie in de hoofdstad bindt het geheel samen: de vloeren die uit deze villa's en badhuizen zijn gelicht, tonen jachtscènes, zeetaferelen en huiselijke details in een compleetheid die je elders zelden ziet. Ga vroeg, want schaduw is op de buitenterreinen schaars.

Buiten de kuststrook wordt het land geleidelijk droger en verandert het karakter volledig. Kairouan geldt als een van de belangrijkste steden van de islamitische wereld en heeft een medina met een grote moskee waarvan de binnenplaats ook voor bezoekers toegankelijk is; bedekte kleding is er vanzelfsprekend. Djerba, het eiland voor de zuidkust, combineert stranden met een eigen bouwstijl van witgekalkte koepelhuizen en een lange traditie van naast elkaar levende gemeenschappen, waaronder een van de oudste Joodse gemeenschappen van Noord-Afrika met een synagoge die jaarlijks pelgrims trekt. Nog verder zuidelijk beginnen de zoutvlaktes, de oasedorpen en de bergdorpen aan de rand van de Sahara, waar decors uit bekende filmreeksen bewaard zijn gebleven en nu als bezienswaardigheid dienstdoen. Voor de woestijn geldt hetzelfde advies als overal: ga met een gevestigde aanbieder en niet met iemand die je op straat aanspreekt.

De alledaagse cultuur is voor veel bezoekers het aangenaamste deel van de reis, en twee dingen keren overal terug. Harissa, de pittige pasta van gedroogde pepers, staat bij vrijwel elke maaltijd op tafel en zit in stoofschotels, in het brood en bij de vis; de sterkte varieert per streek en per huishouden, dus proef voor je een lepel neemt. En de hammam is geen toeristische activiteit maar een gewone wekelijkse gewoonte, met aparte tijden of aparte gelegenheden voor mannen en vrouwen — vraag in je hotel welke in de buurt op bezoekers is ingesteld, want de wijkhammam draait op vaste gebruiken die je beter kent voordat je binnenloopt. Verder is de eetcultuur mediterraan met een Noord-Afrikaanse inslag: brik, couscous, verse vis aan de kust en dadels uit de oasen. Drink flessenwater en wees voorzichtig met rauwe salades buiten goede etablissementen.