Zwitserland
Landnummer
+41
Hoofdstad
Bern
Inwoners
8,7 miljoen
Eigen naam
Schweiz
Regio
Europa
West-Europa
Tijdzone
Central European Time
UTC+01:00
Op deze pagina
Zwitserland is een confederatie van zesentwintig kantons midden in de Alpen, met vier landstalen — Duits, Frans, Italiaans en Reto-Romaans — en Bern als federale hoofdstad. Het land is géén lid van de Europese Unie, maar neemt wel volwaardig deel aan het Schengengebied, en die combinatie verklaart vrijwel alles wat er voor Nederlandse en Vlaamse reizigers anders is dan bij een gewone buurlandreis: je rijdt of reist zonder visum binnen, maar je betaalt in Zwitserse frank en je passeert een douanegrens. Genève herbergt een opvallende concentratie internationale organisaties, van de Verenigde Naties tot het Rode Kruis. Daarbuiten draait het land om de bergen, een spoornet dat als het beste van Europa geldt, en drie taalgebieden die elk een eigen sfeer hebben.
Visum en inreisregels voor Zwitserland
Voor Nederlanders en Belgen is de inreis eenvoudig: als EU-burger heb je geen visum nodig voor Zwitserland en reis je binnen met een geldige identiteitskaart of paspoort. Zwitserland is geen EU-lidstaat, maar neemt wel volledig deel aan het Schengengebied, waardoor er aan de grens geen standaard paspoortcontrole plaatsvindt. Wel houdt Zwitserland grenscontroles aan en wordt er met enige regelmaat gecontroleerd, zeker bij de grote grensovergangen — draag je identiteitsbewijs dus altijd bij je. De negentigdagenregel die voor veel andere nationaliteiten geldt, is voor jou niet van toepassing: als EU-burger mag je er ook langer verblijven, werken of studeren, op basis van de afspraken tussen de EU en Zwitserland. Voor die langere verblijven gelden Zwitserse nationale regels via de kantonnale migratiediensten en niet de Schengenregels, dus je meldt je ter plaatse en vraagt de bijbehorende verblijfstitel aan. De quota, arbeidsmarkttoetsen en vergunningsprocedures waar in Zwitserse regelgeving sprake van is, gelden voor reizigers van buiten de EU en de EVA en niet voor jou. Reis je met een ander paspoort dan een Nederlands of Belgisch, controleer dan afzonderlijk wat er voor jouw nationaliteit geldt.
Veelvoorkomende visumtypen
Vrij verkeer voor EU- en EVA-burgers
Voor Nederlanders, Belgen en andere EU- en EVA-burgers: vakantie, familiebezoek, zakenreis, en ook langer verblijf om te werken of te studeren, op basis van de afspraken tussen de EU en Zwitserland. Reizen met een geldige identiteitskaart of paspoort; geen visum en geen aanvraag vooraf.
Schengenvisum (type C)
Kortverblijfvisum voor nationaliteiten die er een nodig hebben — toerisme, zakelijke afspraken, conferenties, familiebezoek of een korte medische behandeling. Geldig voor het hele Schengengebied, niet alleen Zwitserland. Niet van toepassing op Nederlanders en Belgen.
Nationaal visum (type D)
Voor verblijven langer dan negentig dagen door reizigers van buiten de EU en de EVA: een arbeidscontract, een studie, onderzoek, gezinshereniging of een langdurige medische behandeling. Loopt via de Zwitserse nationale regels en vraagt vooraf goedkeuring van de kantonnale migratiedienst.
Studie en onderzoek
Inschrijving aan Zwitserse universiteiten en federale technische hogescholen, aan de bekende hotelscholen, of een onderzoeksplaats bij een instituut of laboratorium. Voor EU-burgers zonder visum toegankelijk; voor anderen via het nationale visum met een toelatingsbewijs.
Belangrijke reisinformatie
Zwitserland concentreert op een klein oppervlak een buitengewone hoeveelheid landschap: de Matterhorn boven Zermatt, de hoge toppen van de Jungfrauregio met het hoogste treinstation van Europa, de Aletschgletsjer op de werelderfgoedlijst, en wintersportplaatsen die het alpiene toerisme min of meer hebben uitgevonden. De steden hebben elk een eigen karakter — Zürich als financieel centrum, Genève rond de internationale organisaties, Luzern met zijn overdekte brug, Bern met een middeleeuwse binnenstad vol arcades. Het spoornet is een bestemming op zich, en de vier landstalen maken van elke regio een merkbaar ander land. Daar staat tegenover dat Zwitserland ook naar West-Europese maatstaven duur is; dat is de afweging die elke reiziger hier maakt.
Ontdek Zwitserland
Zwitserland voelt als een gewone buurlandbestemming en is dat in twee opzichten net niet. Ten eerste de munt: er wordt betaald in Zwitserse frank, niet in euro's. Veel toeristische zaken bij de grens nemen euro's wel aan, maar dan tegen een koers die je zelf bepaalt noch controleert, en je wisselgeld krijg je in franken terug — met kaart in franken afrekenen is vrijwel altijd voordeliger, en pinnen kan er praktisch overal. Ten tweede de douane: Zwitserland hoort niet bij de EU-douane-unie, dus er gelden invoerlimieten voor wat je meeneemt, met name voor vlees, zuivel, alcohol en aankopen boven een bepaalde waarde. Dat is precies waar dagjesmensen uit de grensstreek en terugkerende vakantiegangers tegenaan lopen. De bedragen en hoeveelheden veranderen periodiek, dus zoek de actuele limieten op bij de Zwitserse douane vóór je een grote inkoop doet of met een volle kofferbak terugrijdt. En hoewel er binnen Schengen geen standaard paspoortcontrole is, houdt Zwitserland wel degelijk grenscontroles: neem je identiteitsbewijs altijd mee.
Manieren om deze bestemming te ervaren
Zermatt onder de Matterhorn, autovrij en met skiën tot laat in het voorjaar; de Jungfrauregio rond Grindelwald, Wengen en Mürren; St. Moritz in het Engadin, waar het alpiene wintertoerisme begon; Verbier voor gevorderde skiërs. In de zomer verandert hetzelfde gebied in een net van gemarkeerde wandelpaden met berghutten onderweg.
De Glacier Express tussen Zermatt en St. Moritz, de Bernina Express over de werelderfgoedlijn richting Tirano, en de GoldenPass tussen Luzern en Montreux — dagvullende ritten met reservering, en daarnaast een fijnmazig gewoon spoornet dat vrijwel elk dal bereikt.
Zürich met zijn Oude Stad langs de Limmat, Genève aan het meer met het Jet d'Eau en de internationale organisaties, Luzern met de Kapellbrücke en de bergen erachter, Bern met een middeleeuwse binnenstad op de werelderfgoedlijst, Basel met zijn musea en kunstbeurs, en Lugano als Italiaanstalige uitzondering.
Fondue en raclette zijn in de bergstreken gewoon dagelijkse kost gebleven en geen folklore voor bezoekers. Zuivelbedrijven tonen het hele proces van melk tot kaaswiel, en de zomerse verplaatsing van de kudden naar de hoge weiden bepaalt nog altijd de landbouwkalender. De chocoladetraditie groeide uit diezelfde zuivelcultuur.
De wijnterrassen van Lavaux boven het Meer van Genève staan op de werelderfgoedlijst en leveren wijn die het land nauwelijks verlaat. Het Vierwoudstrekenmeer wordt bevaren door raderboten, en in Ticino brengen het Lago di Lugano en het Lago Maggiore een mediterraan klimaat achter de Alpen.
De Vallée de Joux en de horlogesteden Le Locle en La Chaux-de-Fonds, beide werelderfgoed, huisvesten de ateliers achter de bekendste manufacturen, en verschillende ervan geven rondleidingen. De musea in Genève en La Chaux-de-Fonds vertellen het verhaal van het uurwerk directer dan welke etalage ook.
Geld & valuta
Zwitserse frank (CHF)
Valutacode: CHF
Praktische geldtips
Betaal met kaart, en altijd in franken
Zwitserland is vrijwel volledig op kaart te doen: van het bergrestaurant tot de kaartautomaat op een klein station wordt contactloos betalen geaccepteerd, en je hebt er zelden contant geld voor nodig. Het enige waar je op moet letten is de vraag die de betaalautomaat soms stelt of je in euro's wilt afrekenen. Doe dat niet — dan bepaalt de partij achter het apparaat de koers, en die valt stelselmatig ongunstiger uit dan die van je eigen bank. Kies dus altijd Zwitserse frank, ook als het bedrag je in euro's overzichtelijker lijkt.
Euro's worden aangenomen, maar dat kost je geld
Veel toeristische zaken in de grensstreek, op stations en in wintersportplaatsen accepteren euro's. Dat klinkt handig en is het zelden: de winkelier bepaalt de koers, die is doorgaans ruim in zijn voordeel, en je krijgt je wisselgeld in franken terug — waardoor je alsnog met een munt zit die je thuis niet kwijt kunt. Groot bedragen contant meenemen om te wisselen is evenmin nodig: pinnen of kaartbetaling regelt vrijwel alles, en wat je aan contant wilt hebben neem je ter plaatse op.
Contant geld is handig, geen noodzaak
Geldautomaten staan er in overvloed en werken zonder problemen met buitenlandse passen. Je hebt contant geld vooral nodig voor kleinigheden: een fooi, een bijdrage in een berghut die geen betaalautomaat heeft, een marktkraam, een parkeerautomaat in een klein dorp. Neem dus een bescheiden bedrag op in plaats van een grote som, want je raakt overgebleven franken thuis niet gemakkelijk kwijt tegen een redelijke koers. Kies ook hier bij het opnemen altijd voor afrekenen in franken.
Fooi hoort erbij, maar is bescheiden
De bediening zit in Zwitserland bij de prijs inbegrepen, dus een fooi is een blijk van waardering en geen aanvulling op een loon zoals in sommige andere landen. Afronden naar boven of een klein bedrag laten liggen is ruim voldoende en volstrekt gebruikelijk; percentages zoals je die uit de Verenigde Staten kent, zijn hier niet aan de orde. Datzelfde geldt voor taxichauffeurs en voor de kapper: het bedrag afronden volstaat.
Let op: Controleer vóór vertrek altijd de actuele wisselkoersen. Geld wisselen kan op luchthavens, bij banken en bij erkende wisselkantoren.
Cultuurinstituten — Zwitserland
Taalcursussen, examens, bibliotheken en culturele programma's met een lokale vestiging.
Nee. Je reist binnen met een geldige identiteitskaart of paspoort, zonder visum. Zwitserland is geen lid van de Europese Unie maar neemt wel volledig deel aan het Schengengebied, en daarnaast geldt voor EU-burgers vrij verkeer op grond van de afspraken tussen de EU en Zwitserland — je mag er dus ook langer verblijven, werken of studeren. Voor zo'n langer verblijf meld je je ter plaatse bij de kantonnale migratiedienst; dat loopt via Zwitserse nationale regels en niet via Schengen.
Voor jou niet. Het Europese inreis-uitreissysteem registreert reizigers van buiten de EU wanneer zij de buitengrens passeren en is in werking; als EU-burger val je daar niet onder. De aanvullende reisautorisatie waarover je mogelijk hebt gelezen, is eveneens bedoeld voor reizigers van buiten de EU en is nog niet in werking — controleer de actuele stand als je met een niet-EU-paspoort reist. Voor een Nederlands of Belgisch paspoort verandert er aan een reis naar Zwitserland niets.
Een geldige identiteitskaart volstaat. Neem hem wel daadwerkelijk mee en laat hem niet in het hotel liggen: hoewel er binnen Schengen geen standaard paspoortcontrole is, handhaaft Zwitserland grenscontroles en wordt er met enige regelmaat gecontroleerd, zeker bij de grote grensovergangen en in grensstreektreinen. Reis je door naar een bestemming buiten Schengen, dan heb je alsnog een paspoort nodig.
Visaja houdt de contactgegevens en visuminformatie op deze pagina doorlopend bij; eisen veranderen echter zonder aankondiging — bevestig de belangrijkste punten vóór vertrek bij de missie of het officiële portaal.