Chiny

Zakazane Miasto leży na centralnej osi północ-południe Pekinu — 980 budynków na 72 hektarach, przez niemal pięć wieków siedziba cesarzy dynastii Ming i Qing, największy zachowany kompleks pałacowy na świecie. Sala Najwyższej Harmonii, Dziedziniec Wewnętrzny, Ogród Cesarski i zmieniające się wystawy ceramiki w Sali Wenhua wynagradzają kolejne wizyty; rezerwacja online jest obowiązkowa, a liczba zwiedzających dziennie ograniczona. Warto połączyć zwiedzanie z Placem Tiananmen (południową bramą Miasta Cesarskiego), Parkiem Jingshan (sztucznym wzgórzem usypanym z ziemi wykopanej pod fosę pałacu — najlepszy bezpłatny widok na miasto), Świątynią Nieba oraz Pałacem Letnim z Jeziorem Kunming, Długim Korytarzem i Ulicą Suzhou. Ta sama cesarska warstwa ciągnie się dalej przez mury miejskie i Wieżę Dzwonów w Xi'an, Groby Ming na północ od Pekinu oraz cesarski kurort górski w Chengde, pół dnia koleją dużych prędkości od stolicy.

Wielki Mur to nie jedna budowla, lecz sieć fortyfikacji o łącznej długości ponad 21 tysięcy kilometrów, wznoszonych na przestrzeni kilku dynastii — najczęściej fotografowane odcinki z okresu Ming biegną grzbietami gór na północ od Pekinu. Wybór zależy od tego, czego oczekujesz od dnia. Badaling jest najczęściej odwiedzany, w pełni odrestaurowany i dostępny w niecałe dwie godziny koleją podmiejską i autobusem — dobry wybór przy ograniczonej kondycji lub niepewnej pogodzie. Mutianyu oferuje najlepszą równowagę: kolejkę linową w górę, tor saneczkowy w dół, mniej tłumów i widowiskowy krajobraz na wschodnim krańcu. Jinshanling to mur dla fotografów — częściowo odrestaurowany, częściowo w ruinie, z wieżami strażniczymi znikającymi we mgle na kilometry; czterogodzinny grzbietowy szlak do Simatai Wschód to jedna z najlepszych całodniowych tras w północnych Chinach. Sam Simatai to jedyny odcinek otwarty wieczorem. Mur biegnie dalej na zachód przez Datong, Shanxi, Ningxia i Gansu — Twierdza Jiayuguan wyznacza jego zachodni kraniec, tam gdzie mur styka się z pustynią Gobi.

Szanghaj skupia w sobie cztery miasta naraz. Bund, z europejską architekturą bankową z początku XX wieku, spogląda przez rzekę Huangpu na futurystyczną panoramę Pudongu (Jin Mao, Shanghai World Financial Center, Shanghai Tower — drugi najwyższy budynek świata). Xintiandi i dawna Koncesja Francuska zachowały ocienione platanami ulice i domy typu shikumen. Ogród Yu, Stare Miasto i przeprawa promowa między Bundem a Pudongiem wypełniają długi weekend; dzielnica West Bund przyciąga miłośników sztuki współczesnej. Pekin równoważy ten hiperurbanizm życiem hutongów — wąskimi uliczkami z szarej cegły wokół Wieży Bębnów i Dzwonów, jeziorem Houhai otoczonym dziedzińcami oraz dzielnicą sztuki 798 w dawnej fabryce elektroniki. Shenzhen jest technologicznym filarem Wielkiej Zatoki obok Hongkongu; Hua Qiang Bei to największy targ elektroniki na świecie. Chengdu pozostaje najbardziej przyjaznym do życia megamiastem kraju, z szerokimi deptakami i wiekowymi herbaciarniami. Dodaj Guangzhou dla kuchni kantońskiej i Rzeki Perłowej, a otrzymasz trasę przez pięć miast obejmującą większość miejskich Chin.

Osiem wielkich regionalnych kuchni Chin to kulinarna podróż dookoła świata bez opuszczania kraju. Syczuańska w Chengdu i Chongqing — ostry hotpot, znieczulająco-pikantny smak ma la, tofu mapo, makaron dan dan. Kantońska w Guangzhou i Hongkongu — dim sum o poranku, pieczone mięsa, owoce morza i precyzja kuchni Chiu Chow. Pekińska — kaczka po pekińsku w Quanjude lub Da Dong, ręcznie ciągnięty makaron z Shanxi, naleśniki jianbing z ulicznych stoisk. Szanghajska — zupa xiao long bao, pijany krab w sezonie, włochaty krab jesienią. Lanzhou w Gansu — zupa z makaronem wołowym ciągniętym na miejscu, danie u podstaw całej muzułmańskiej kuchni ludu Hui, wpisanej na listę UNESCO. Muzułmańska dzielnica Xi'an — makaron biang biang, szaszłyki jagnięce, zupa chlebowa paomo. Yunnan — makaron ryżowy „przez most”, dzikie grzyby, kuchnia ludu Dai z subtropikalnego południa. Hunan — dymna i pikantna, mniej znieczulająca niż syczuańska. Jedz szeroko, jedz lokalnie i korzystaj z menu ze zdjęciami, standardowych w większości turystycznych restauracji.

Poza miastami krajobrazy Chin zamieniają się w klasyczne malarstwo tuszem. Krasowe szczyty Guilin i Yangshuo wznoszą się jako odosobnione wieże ponad polami ryżowymi wzdłuż rzeki Li — czterogodzinny rejs Guilin–Yangshuo to klasyczna trasa, a przejażdżka rowerowa doliną rzeki Yulong pod krasowymi iglicami to łagodniejsza opcja. Kwarcowo-piaskowcowe filary Zhangjiajie w obszarze widokowym Wulingyuan wznoszą się dwieście metrów prosto z lasu i zainspirowały unoszące się góry z filmu Avatar; szklany chodnik na górze Tianmen dodaje nowoczesny akcent. Huangshan, Żółta Góra, to święty szczyt chińskiej tradycji malarskiej — granitowe grzbiety, powyginane sosny, wschody słońca nad morzem chmur. Trawertynowe baseny Huanglong wypełniają wysoką dolinę pod pasmem Min Shan turkusową wodą. Jeziora i wodospady Jiuzhaigou tworzą najczęściej fotografowaną alpejską dolinę kraju. Yunnan dodaje Wąwóz Skaczącego Tygrysa nad Jangcy, tarasy ryżowe Yuanyang i ośnieżone szczyty nad Shangri-La. Hainan, tropikalne południe Chin, łączy kurorty plażowe z dżunglą gór Wuzhi.

Jedwabny Szlak biegnie od Xi'an dwa tysiące lat i cztery tysiące kilometrów na zachód. Klasyczna tygodniowa trasa zaczyna się w Lanzhou (stolicy Gansu, ojczyźnie zupy z makaronem wołowym), prowadzi dalej do Zhangye (tęczowe formacje skalne Danxia w porannym świetle), Jiayuguan (fortu z czasów Ming strzegącego zachodniego krańca Wielkiego Muru) i Dunhuangu na skraju pustyni Gobi. Groty Mogao w Dunhuangu przechowują tysiąc lat buddyjskich malowideł ściennych i rzeźb — 492 groty wykute między IV a XIV wiekiem; wcześniejsza rezerwacja jest konieczna. Z Dunhuangu trasa rozdziela się w stronę Kotliny Tarymskiej: na północ do Turpanu (Płonące Góry, studnie karez, groby Astana) i Urumczi, lub na południe przez pustynię Takla Makan do Kaszgaru, gdzie niedzielny bazar wciąż handluje dywanami, nożami i skórami karakułowymi pod topolami, a meczet Id Kah pozostaje największy w Chinach.

Prowincja Syczuan łączy w jednej podróży dwa najbardziej charakterystyczne doświadczenia Chin. Ośrodek Badawczy Hodowli Pandy Wielkiej w Chengdu, dwadzieścia minut na północ od miasta, to najlepsze miejsce, by zobaczyć pandy wielkie z bliska — warto przyjechać przed dziesiątą rano, gdy trwa karmienie. Bifengxia, dwie godziny na zachód, to większy, na wpół dziki rezerwat z programami wolontariatu, w których uczestnicy przygotowują bambus i obserwują zwierzęta z bliska. Rezerwat Wolong, głębiej w górach Min Shan, chroni populację dziką. Poza pandami Syczuan oferuje Wielkiego Buddę z Leshan (71-metrowego siedzącego Maitreję wykutego w skale u zbiegu dwóch rzek), świętą buddyjską górę Emei Shan ponad linią chmur oraz zabytkowe miasteczko Langzhong z zachowanymi dziedzińcami z epoki Ming i Qing. Podróż po Syczuanie warto zakończyć lokalną kulturą kulinarną — kolacja z pokazem opery syczuańskiej i zmianą masek to obowiązkowy wieczór.

Chińska sieć kolei dużych prędkości, licząca ponad 45 tysięcy kilometrów, jest dziś największa na świecie i najprostszym sposobem pokonywania odległości — z Pekinu do Szanghaju w około cztery i pół godziny, z Szanghaju do Hangzhou w niecałą godzinę. Bilety rezerwuje się przez Trip.com lub system 12306; zagraniczne paszporty działają przy bramkach z elektroniczną odprawą. Loty krajowe pokrywają to, czego nie obejmuje kolej — daleki zachód, tropikalne południe, górzyste wnętrze kraju. Płatności zdominowane są przez Alipay i WeChat Pay; posiadacze zagranicznych kart Visa i Mastercard mogą dziś powiązać kartę bezpośrednio z obiema aplikacjami, co rozwiązuje niemal każdą sytuację płatniczą, od jedzenia ulicznego po taksówki. Zagraniczne karty rzadko działają samodzielnie w małych sklepach czy restauracjach — zawsze warto mieć przy sobie gotówkę jako zapas. Mandaryński jest językiem standardowym; angielski jest ograniczony poza hotelami, lotniskami i turystycznymi centrami. Niezbędna jest aplikacja tłumacząca z chińskim offline. Wielki Firewall blokuje Google, Gmail, YouTube, Facebook, Instagram, WhatsApp i Twitter/X w chińskich sieciach — kartę SIM lub eSIM oraz offline'owe alternatywy warto załatwić przed przyjazdem. WeChat to w Chinach uniwersalna aplikacja do wiadomości, płatności i przejazdów.