Athene

De Akropolis — letterlijk 'hoge stad' — is al meer dan 3.000 jaar het heilige centrum van Athene. De Parthenon (447–432 v.Chr.), gebouwd onder leiding van Perikles door de architecten Iktinos en Kallikrates met sculptuur van Phidias, blijft de hoogste uitdrukking van de klassiek-Griekse bouwkunst, ondanks 2.500 jaar aardbevingen en beschadigingen. De lopende restauratie, met origineel marmer uit de berg Pentelikon, heeft details blootgelegd die eeuwenlang onzichtbaar waren. Onder de Parthenon belonen de Korenmeisjesveranda (Caryatiden) van het Erechtheion en de kleine Tempel van Athena Nike een nadere blik. Kom vroeg (8 uur in de zomer) of in de laatste twee uur voor zonsondergang om de grootste drukte te vermijden — de heuvel heeft geen schaduw en in de zomer loopt het er boven de 40 °C. Het Akropolismuseum (2009, architect Bernard Tschumi) toont het fries van de Parthenon, archaïsche beelden met sporen van originele verf en de echte Caryatiden, met glazen vloeren die opgravingen van een Romeinse wijk eronder tonen. Onder de Akropolis bewaart de Antieke Agora — het civiele, commerciële en filosofische hart — de gereconstrueerde Stoa van Attalos en de opvallend gave Hephaisteion-tempel (449 v.Chr.). Het combiticket (€ 30, vijf dagen geldig) dekt de Akropolis, de Agora, de Romeinse Agora, de Kerameikos-begraafplaats, de Tempel van de Olympische Zeus en de Bibliotheek van Hadrianus.

De wijken van Athene hebben elk een eigen karakter, en ze te voet verkennen is het grote plezier van de stad. De Plaka, de oudste onafgebroken bewoonde wijk van Europa, cascadeert langs de noordhelling van de Akropolis in een wirwar van neoklassieke huizen, met bougainville bedekte steegjes en byzantijnse kerkjes — Anafiotika, het bovenste deel, werd in de 19e eeuw door eilandmigranten gebouwd en voelt als een Cycladisch dorp in de hoofdstad. Monastiraki draait om zijn vlooienmarkt: vintagekleding, antiek, vinyl en imitaties puilen uit de winkels het plein op, waar de 10e-eeuwse Tzistarakis-moskee en de Romeinse Bibliotheek van Hadrianus uitzicht op de Akropolis omlijsten. Het aangrenzende Psyrri is van een ruige ambachtswijk veranderd in een uitgaans- en eethart — kleine meze-bars, cocktailtenten en livevenues voor rebetiko (de Griekse blues). Exarchia, het hart van de tegencultuur, draagt zijn karakter op de muren: uitbundige straatkunst bedekt elk oppervlak, en de cafés en kleine restaurants serveren een deel van het meest betaalbare en authentieke eten van de stad. Kolonaki, aan de voet van de Lykavittos-heuvel, is de chique winkel- en galeriewijk; Koukaki, ten zuiden van het Akropolismuseum, is een caférijke buurt geliefd bij digital nomads; en Gazi, rond de omgebouwde gasfabriek Technopolis, verankert de club- en LHBTQ+-scene.

De eetscene van Athene beleefde een renaissance. Traditionele taverna's — met papieren tafelkleden, wijn uit het vat en een keuken die je binnenloopt om je gerecht te kiezen — blijven het fundament: langzaam gestoofde lamskleftiko, moussaka met bechamel, gegrilde octopus met ladolemono (citroen-olie), dolmades, tzatziki die minuten voor het serveren wordt gemaakt, en enorme Griekse salades van tomaten die echt naar tomaat smaken met een plak feta. Maar een nieuwe generatie koks tilt de Griekse ingrediënten op: restaurants als Spondi (twee Michelinsterren), Nolan (Grieks-Japanse fusion) en CTC verleggen grenzen met respect voor het terroir. Streetfood is onmisbaar — souvlaki van Kostas bij Syntagma (varkensvlees, pita, ui, tomaat en een scheut citroen) kost € 3 en is misschien de beste maaltijd van de stad. Koulouri (sesambroodringen) van straatverkopers brengt de ochtend op gang, terwijl bougatsa (custardgevulde filodeeg) en loukoumades (in honing gedompelde oliebollen) het dessert verzorgen. De Varvakios Agora (centrale markt) draait al sinds 1886. Voor wijn: de inheemse Griekse druiven (Assyrtiko van Santorini, Xinomavro uit Naoussa, Moschofilero van de Peloponnesos) kunnen qua karakter en prijs met heel Europa wedijveren.

Het Nationaal Archeologisch Museum is een van de grote musea ter wereld — de collectie omspant 7.000 jaar, van neolithische beeldjes via klassieke sculptuur tot Romeinse mozaïeken. Hoogtepunten zijn het masker van Agamemnon uit Mycene, de bronzen Zeus (of Poseidon — het debat loopt) van kaap Artemision, het mechanisme van Antikythera (het meest geavanceerde rekeninstrument van de oudheid) en de Cycladische beeldjes die Modigliani en Brâncuși inspireerden. Het Museum voor Cycladische Kunst biedt een intiemere kennismaking met deze beelden plus wisselende hedendaagse exposities. Het Benaki Museum overziet de Griekse beschaving van de prehistorie tot nu in een neoklassiek herenhuis — mis het dakcafé met uitzicht op de Nationale Tuin niet. Het Byzantijns en Christelijk Museum brengt een millennium christelijke kunst in beeld met iconen, mozaïeken en fresco's. Voor hedendaagse kunst staan het EMST (Nationaal Museum voor Hedendaagse Kunst, in de voormalige Fix-brouwerij) en het Stavros Niarchos Foundation Cultural Center (Renzo Piano, 2016) — met de Nationale Bibliotheek en de Opera — voor de investering van Athene in zijn culturele toekomst.

Het nachtleven van Athene begint laat en duurt lang — diner om 22 uur, drankjes om middernacht, clubs vanaf 2 uur tot zonsopgang. Het kenmerk van de stad is de dakterrasbar, en de reden ligt voor de hand: tientallen terrassen in het centrum bieden cocktails met direct uitzicht op de Akropolis, de verlichte Parthenon die boven de stad zweeft als een permanent decor. A for Athens, Couleur Locale en de 360° Cocktail Bar in Monastiraki behoren tot de populairste, maar rustigere pareltjes verschuilen zich in de Plaka en Koukaki. Voor livemuziek bloeit de rebetiko — de stedelijke volkstraditie uit de jaren twintig — in kleine kelderzaaltjes in Psyrri en Exarchia, waar bouzoukispelers en zangers optreden voor een publiek dat elk woord kent. Het jaarlijkse Athens Epidaurus Festival (juni–augustus) brengt theater, opera en muziek in antieke theaters: het Odeon van Herodes Atticus aan de voet van de Akropolis en het legendarische theater van Epidaurus (akoestische perfectie). Technopolis in Gazi organiseert het hele jaar concerten en festivals, en het Stavros Niarchos-centrum biedt 's zomers gratis openluchtcinema, concerten en dans.

De kustlijn van Athene is de laatste jaren getransformeerd. De Atheense Rivièra strekt zich zuidwaarts uit langs de Saronische Golf van Faliro tot kaap Soenion — tramlijn 5 bereikt de strandbars en visrestaurants van Glyfada, terwijl bussen doorrijden naar Vouliagmeni (thermisch meer, chique strandclubs) en uiteindelijk naar de Tempel van Poseidon op kaap Soenion (70 km zuidelijk), op een klif 60 meter boven zee — een van de mooiste zonsondergangen van Griekenland. Voor eilandontsnappingen verbindt de haven van Piraeus (20 minuten met de metro vanaf Syntagma) zonder voorbereiding met de Saronische eilanden: Hydra (1,5 uur met de draagvleugelboot, autovrij, kunstenaarseiland), Aegina (40 minuten, pistache en de Aphaia-tempel), Poros (1 uur, cafékade) en Spetses (2 uur, beboste elegantie). De Cycladen (Mykonos, Santorini, Naxos, Paros) vragen langere veerboten (3–8 uur) of korte vluchten maar zijn een onmisbare verlenging van een Athene-bezoek. Boek veerboten via een Griekse vergelijkingssite — prijzen verschillen sterk per snelheid en klasse.

De centrale ligging van Athene maakt het de uitvalsbasis voor enkele van de belangrijkste archeologische en natuurplekken van Griekenland. Delphi (2,5 uur met de auto of een georganiseerde tour), de heiligste orakelplek van de oudheid, klampt zich vast aan de hellingen van de Parnassós — de Tempel van Apollo, het theater, het stadion en het opmerkelijke museum vormen UNESCO-werelderfgoed. Meteora (4,5 uur met de auto, of een overnachting met terugkeer in de ochtend), waar byzantijnse kloosters op zandsteenpilaren 400 meter boven de Thessalische vlakte zweven, is werkelijk ontzagwekkend en eveneens UNESCO-erfgoed. In de Peloponnesos (via het Kanaal van Korinthe of de nieuwe snelweg) maken Mycene (2 uur — de Leeuwenpoort, de Schatkamer van Atreus), het antieke Korinthe, Nafplio (de eerste moderne hoofdstad van Griekenland, charme aan zee) en Olympia (3,5 uur — bakermat van de Olympische Spelen) haalbare dag- of overnachtingstrips. Het Kanaal van Korinthe zelf (6,3 km, door massief gesteente uitgehakt) is een korte stop waard op elke reis naar de Peloponnesos.

De luchthaven van Athene (ATH, Eleftherios Venizelos) verbindt met Syntagma via metrolijn 3 (40 minuten, € 9 — rijdt van 6.30 tot 23.30 uur) of de X95-snelbus (60–90 minuten afhankelijk van het verkeer, € 6, 24 uur per dag). De Atheense metro is modern, efficiënt en feitelijk een ondergronds museum — verschillende stations tonen archeologische vondsten uit de aanleg. Drie metrolijnen, de tram en een uitgebreid busnet dekken de stad; een vijfdaags toeristenkaartje (€ 9) geeft onbeperkt reizen op al het openbaar vervoer. Athene is over het algemeen veilig; zakkenrollerij op drukke metrolijnen en rond het Omonia-plein is het belangrijkste aandachtspunt. De zomerhitte (juli–augustus regelmatig boven 40 °C) is fel — drink veel, bescherm je tegen de zon en bezoek de archeologische plekken vroeg of laat op de dag. De beste reismaanden zijn april–juni en september–oktober: warm maar niet extreem, met beheersbare drukte en lagere prijzen. Engels wordt veel gesproken, vooral door jongere Athenen en in toeristengebieden. De munt is de euro — kaarten worden vrijwel overal geaccepteerd, al verkiezen kleine taverna's en kiosken soms contant. Fooi: afronden of 5 à 10 procent, gewaardeerd maar niet verplicht.