Tamil Nadu

Madurai is het spirituele centrum van Tamil Nadu en een van de oudste ononderbroken bewoonde steden ter wereld — verwijzingen duiken op in de geschriften van Megasthenes van rond 300 v.Chr., en de stad herbergde Sangam-literaire academies toen Rome nog een republiek was. De Meenakshi Amman-tempel is het hoofdstuk: een complex van 6 hectare met 14 gopurams (de hoogste 52 meter), 33 000 sculpturen, het gouden lotusbekken (Porthamarai Kulam) en gangen die functioneren als een eigen stad — winkels, een museum, de zaal van «duizend zuilen» (985 in werkelijkheid, elk uit één granietblok gehouwen en bij aanraking muzikaal van toon) en een avondceremonie (21:30 uur) waarbij het beeld van Sundareswarar plechtig naar de kamer van Meenakshi wordt gedragen. Niet-hindoes mogen in de meeste delen komen, maar niet in de binnenste sanctums. Schoenen uit, bescheiden kleding (geen korte broeken of mouwloze tops), camera's buiten laten (telefoonfotografie soms toegestaan, regels wisselen). Het Thirumalai Nayak-paleis (1636, 50 INR voor buitenlanders) is een Dravidisch-islamitisch hybride met een binnenhof van 75 meter lang. Het Gandhi Memorial Museum (gratis) beschrijft de onafhankelijkheidsbeweging en bewaart de met bloed bevlekte doek die Gandhi droeg op de dag van zijn moord.

De Brihadeeswara-tempel in Thanjavur (Tanjore), gebouwd door de Chola-keizer Rajaraja I in 1010 n.Chr., is het hoogtepunt van de Zuid-Indiase tempelbouw en een UNESCO-monument. De vimana (toren) reikt tot 66 meter — het hoogste van zijn tijd — bekroond door een graniet monoliet van 80 ton, gehesen tot de top via een aarden helling van 6 km (resten van die helling zijn nog zichtbaar). De Nandi (stier) bij de ingang, uitgehouwen uit één steen, is 3,7 meter hoog. Binnen bewaart de processiegang Chola-fresco's uit de 11e eeuw, ontdekt onder overschilderingen uit de Nayak-tijd — bij de fijnste die van de Chola-kunst bewaard zijn. De toegang is gratis; de tempel is een actieve plaats van eredienst. Het paleis van Thanjavur en de Saraswathi Mahal-bibliotheek (een van de oudste van Azië, met manuscripten op palmblad en geïllustreerde medische teksten uit de 16e eeuw) ronden een halve dag af. Gangaikondacholapuram (35 km noordelijker), opgericht door Rajendra Chola I om zijn verovering tot aan de Ganges te vieren, krijgt minder bezoek maar is even indrukwekkend — dezelfde architectonische ambitie, een fractie van de drukte van Thanjavur. De Darasuram-tempel (eveneens UNESCO) bij Kumbakonam is van de drie het meest minutieus uitgesneden.

Mamallapuram (Mahabalipuram), 60 km ten zuiden van Chennai aan de Coromandel-kust, herbergt een UNESCO-groep van Pallava-monumenten uit de 7e en 8e eeuw — rotsgesneden tempels, structurele tempels en het buitengewone openlucht-bas-reliëf bekend als «Penitentie van Arjuna» (of Afdaling van de Ganges), een granieten vlak van 27×9 meter met meer dan honderd figuren van goden, dieren en hemelse wezens dat tot de grootste artistieke prestaties van India behoort. De Zeetempel (rechtstreeks op het strand gebouwd, twee Shiva-heiligdommen en een Vishnu-heiligdom) overleefde waar vier andere tempels door de zee werden verzwolgen — tijdens de tsunami van 2004 legden de terugtrekkende wateren kortstondig gehouwen structuren voor de kust bloot. De Vijf Rathas (Pancha Rathas) zijn monolithische tempels, elk uit één granieten blok gehouwen en elk in een andere architectonische stijl. Het Beeldhouwmuseum toont gietsel- en hakttechnieken die nog steeds worden gebruikt door de actieve steenhouwersgemeenschap van het dorp — werkplaatsen aan de hoofdweg vervaardigen hedendaagse stukken volgens Pallava-methoden. Mamallapuram dient ook als strandplaats: de kust ten zuiden van de Zeetempel heeft cafés, surfmogelijkheden en een ontspannen reizigerssfeer die sinds de jaren 70 gestaag groeit.

Chennai, de vierde stad van India, probeert niet te charmeren — het is een werkende metropool van 11 miljoen die diegenen beloont die zich op haar culturele diepte storten in plaats van een toeristisch verpakt aanbod te verwachten. Marina Beach (13 km, een van de langste stadsstranden ter wereld) is waar Chennai bij dageraad en zonsondergang gaat wandelen — de boulevard loopt van Fort St. George (1644, het eerste Britse fort in India) tot de Kapaleeshwarar-tempel (Dravidische architectuur uit de 7e eeuw in de wijk Mylapore). Het complex van het Government Museum (250 INR voor buitenlanders) huisvest een uitzonderlijke verzameling Chola-bronzen — waaronder Nataraja-figuren die het artistieke beeld van Shiva's kosmische dans hebben vastgelegd. De Sint-Thomaskathedraal claimt de begraafplaats van de apostel Thomas. De Kalakshetra Foundation (dansacademie, lessen vrij toegankelijk om bij te wonen) bewaart het Bharatanatyam in zijn traditionele vorm. De keuken van Chennai is ondergewaardeerd: de filterkoffie in elke Saravana Bhavan-vestiging, de thali bij Murugan Idli Shop en de Chettinad-restaurants aan TTK Road bieden Tamil-eten op zijn authentiekst. December en januari brengen het Margazhi-seizoen van muziek en dans — zes weken Karnaak-concerten en Bharatanatyam-uitvoeringen in meer dan 200 zalen, een van de grootste klassieke-kunstenfestivals ter wereld.

Pondicherry (Puducherry), 150 km ten zuiden van Chennai, was Frans koloniaal gebied tot 1954 — en de «Witte Stad» (Ville Blanche) aan de waterkant bewaart koloniale gebouwen in mosterdgeel en hemelsblauw, met bougainville-omrankte muren, een promenade en straatnamen in het Frans. Het contrast met de aangrenzende Tamil-wijk (Ville Noire) creëert een uniek tweeledig stadsbeeld. Het Aurobindo-ashram (gesticht in 1926) en Auroville (een experimentele internationale gemeenschap 12 km buiten de stad, georganiseerd rond de gouden bol van het Matrimandir) trekken zoekers. De keuken van Pondicherry leunt op het Frans-Tamil-erfgoed: croissants en pain au chocolat bij Baker Street, Frans-Tamil-fusion bij Villa Shanti, klassieke Tamil-maaltijden bij Surguru en Creools beïnvloede gerechten in restaurants aan de waterkant. De stad is compact en gaat het best te voet of per gehuurde fiets. Serenity Beach (10 km noordelijk) en Paradise Beach (per veerboot bereikbaar vanaf Chunnambar Boat House) bieden zwemgelegenheid. Arikamedu, een Romeinse handelspost 7 km zuidelijk, getuigt van de 2 000 jaar oude handelsgeschiedenis van Pondicherry — kralen die hier zijn opgegraven, komen overeen met die in Pompeji.

De Nilgiri-heuvels in de Westelijke Ghats van Tamil Nadu herbergen bergstations die door de Britten als zomertoevluchtsoorden voor de hitte van de vlaktes werden gesticht. Ooty (Udhagamandalam, 2 240 meter) is de meest gevestigde: de Nilgiri Mountain Railway (UNESCO, 1908) is een tandradtrein die vanuit Mettupalayam over 16 tunnels en meer dan 250 bruggen in 5 uur omhoogklimt — de tocht, door theeplantages en eucalyptusbossen, ís het doel, niet de eindbestemming. De Botanische Tuin van Ooty (1847, 30 INR) bewaart een gefossiliseerde boomstam van 20 miljoen jaar oud. Doddabetta Peak (2 637 meter, hoogste punt van de Nilgiris) biedt uitzicht over het Deccan-plateau. Kodaikanal (2 133 meter) is kleiner en sfeervoller: een stervormig meer omgeven door bos, Coaker's Walk (een wandeling langs de klifrand met uitzicht over de vallei) en de waterval Silver Cascade. Coonoor (1 930 meter) is het rustigere alternatief met theeplantages, Sim's Park en toegang tot het Nilgiri Biosfeerreservaat. Alle bergstations krijgen in het weekend en in vakanties veel binnenlands toerisme — bezoek doordeweeks. Beste seizoen: april-juni (om de hitte te ontvluchten) en september-oktober (helder weer na de moesson). December-januari kan koud zijn (5-10 °C 's nachts).

De regio Chettinad (districten Sivaganga en Pudukkottai, 80 km ten zuiden van Madurai) is een van de meest bijzondere cultuurlandschappen van India — een groep van 75 dorpen, gebouwd door de Nattukottai Chettiars, een handelsgemeenschap die in de 19e en vroege 20e eeuw fortuin maakte met handel in Zuidoost-Azië en in haar voorouderlijke dorpen paleisachtige mansions optrok. Deze huizen — sommige met 50 tot 100 kamers, Italiaanse marmeren vloeren, Birmaanse teakhouten zuilen, Belgische kroonluchters en met de hand beschilderde tegels uit Japan — staan langzaam te verbrokkelen nu de gemeenschap is uitgezwermd. Kanadukathan en Karaikudi zijn de hoofdplaatsen; verschillende mansions zijn omgebouwd tot heritage hotels (The Bangala, Visalam, Chettinadu Mansion — 4 000-12 000 INR/nacht) die Chettinad-keuken en rondleidingen door de huizen aanbieden. De keuken zelf is de bekendste van Tamil Nadu: pittig, rijk aan specerijen (vooral zwarte peper, steranijs en het korstmos kalpasi), met handtekeningen als Chettinad-kip, kuzhi paniyaram (rijstballetjes) en kothu parotta (gehakselde parotta-roerbak). De handgemaakte tegels uit Athangudi (geometrische patronen in eiwit en natuurlijke kleurstoffen) zijn een nog levend ambacht — de tegelfabriekjes van Athangudi ontvangen bezoekers. Een dagtocht naar Chettinad vanuit Madurai of een overnachting in een heritage hotel is een van de meest typerende ervaringen van Tamil Nadu.

Chennai International Airport (MAA) ontvangt binnenlandse vluchten uit alle grote steden en internationale verbindingen (Singapore, Kuala Lumpur, Dubai, Colombo, Bangkok). Het intercity-busnetwerk van Tamil Nadu (TNSTC) behoort tot de beste van India — frequent, goedkoop en tot in elk stadje. Treinen verbinden Chennai met Madurai (8 uur), Thanjavur (8 uur) en Coimbatore (7 uur). Een gehuurde auto met chauffeur (2 500-3 500 INR/dag) is de meest flexibele optie voor tempelroutes. Tamil Nadu is heet: aan de kust 30-40 °C het hele jaar, met de noordoostmoesson (oktober-december) die zware regens naar Chennai brengt. De bergstations zijn koeler. Het Pongal-festival (januari) is de oogstviering van Tamil Nadu — vier dagen tradities, met kolam (figuren van rijstmeel voor de drempel) en het eren van het vee. Het Margazhi-muziekseizoen (december-januari, Chennai) is het grootste klassieke-muziekfestival ter wereld. Tamil Nadu kent een quasi-verbodsregime voor alcohol: alleen verkrijgbaar via overheids-TASMAC-winkels (vaak met lange rijen) en in restaurants met vergunning. Tempels: Tamil Nadu telt meer dan 34 000 actieve tempels; de meeste hebben vaste openingstijden (meestal 6-12 uur en 16-21 uur, met sluiting rond het middaguur). Niet-hindoes mogen vaak het complex in, maar zelden het binnenste heiligdom. Kledingvoorschriften: geen korte broeken, geen mouwloze tops, schoenen uit. De Tamil-bevolking is trots op haar taal en cultuur — «vanakkam» (hallo) en «nandri» (dank je) leren laat respect zien.