Milaan

De kathedraal van Milaan is de grootste gotische kerk ter wereld: een gevel van wit marmer met 135 spitsen die als een naaldenleger de hemel in prikken. Binnen strekt het sobere interieur zich 108 meter uit, met meer dan 3.400 beelden. De klim naar het dak (ook per lift) zet je tussen de spitsen neer met een rondzicht over de stad, op heldere dagen tot de Alpen. De aangrenzende Galleria Vittorio Emanuele II uit 1865 — een van de oudste nog werkende winkelgalerijen ter wereld — overspant een neorenaissance glasgewelf met Prada, Gucci en historische cafés. In de vloer ligt de beroemde stiermozaïek: volgens Milanezen brengt het geluk om er met de hak een rondje op te draaien. Reken op anderhalf uur voor het dak en een klein uur voor de Galleria.

Leonardo da Vinci's Laatste Avondmaal (Il Cenacolo), tussen 1495 en 1498 geschilderd in de refter van Santa Maria delle Grazie, is een van de kwetsbaarste meesterwerken uit de geschiedenis. Leonardo's experimentele techniek — olie en tempera op droge pleister in plaats van echte fresco — leidde al snel tot verval, maar het beeld overleefde vijf eeuwen, een bombardement in 1943 en meerdere restauraties. Reserveren is verplicht (ruim van tevoren) en het bezoek duurt vijftien minuten per groep in een vochtgeregelde ruimte. De kerk zelf, ontworpen door Bramante, is een renaissancejuweel. Daarnaast getuigen het Sforzakasteel (Castello Sforzesco) en de Pinacoteca di Brera — na de Accademia in Venetië de belangrijkste verzameling Italiaanse kunst — van Milaans rijke renaissance-erfgoed.

Milaan is de wereldhoofdstad van de mode, niet door marketing maar door harde economische realiteit. Het Quadrilatero d'Oro (de Gouden Rechthoek), begrensd door de Via Montenapoleone, Via della Spiga, Via Sant'Andrea en Via Manzoni, bundelt de hoofdkantoren en vlaggenschipwinkels van Prada, Armani, Gucci, Versace, Valentino en Dolce & Gabbana. Een wandeling door de Gouden Rechthoek is evenzeer antropologie als winkelen: je ziet hoe Italiaans vakmanschap en wereldwijd kapitaal samenkomen. Ook etalagekijken levert iets op — let op de materialen en de ingehouden of juist gewaagde presentatie. De duurste adressen liggen aan de Via Montenapoleone; opkomende ontwerpers en betaalbaardere mode vind je ten zuiden van de Duomo rond de Via Torino.

Milaans voorsprong in design komt voort uit de wederopbouw na 1945, waarin ambacht, industriële logica en artistieke ambitie samenkwamen. De Salone Internazionale del Mobile (de meubelbeurs) trekt elke april meer dan 300.000 ontwerpers, architecten en inkopers. Buiten het beursseizoen herbergt de Zona Tortona ten zuiden van de Navigli galeries, studio's en showrooms. De Triennale di Milano in het Parco Sempione behandelt meubel-, industrieel en grafisch ontwerp diepgaand, en de Hangar Bicocca in het noorden toont grootschalige installaties in een voormalige fabriek. Vergeleken met de renaissancezwaarte van Florence of de byzantijnse romantiek van Venetië is Milaans kunstenergie onverbiddelijk vooruitkijkend.

La Scala (Teatro alla Scala) is het meest prestigieuze operahuis ter wereld, in 1946 herbouwd nadat het origineel uit 1778 door een bombardement was verwoest. Het huis beleefde premières van Verdi en de roem van Maria Callas. Het seizoen loopt van december tot mei; kaarten variëren van enkele tientallen tot ruim honderd euro, en de staanplaatsen op het schellinkje (de balconata) bieden uitstekende akoestiek voor weinig geld. Geen operaliefhebber? Het museum van La Scala geeft toegang tot de zaal met haar rood fluweel en verguldsel. Milaans klassieke leven reikt verder: het Conservatorio Giuseppe Verdi en het Auditorium di Milano programmeren het hele jaar door.

De Navigli — de kanalen die Leonardo in de vijftiende eeuw mee ontwierp om Milaan met de meren te verbinden — vormen het levendigste avonddecor van de stad. Langs de Naviglio Grande en de Naviglio Pavese, ten zuiden van de Porta Ticinese, staan achttiende-eeuwse palazzi, galeries, boekhandels en bars. Na zessen barst de aperitivo los: Milanezen bestellen een Spritz, eten olijven en kleine hapjes en blijven uren hangen. Brera, ten noorden van de Duomo, biedt een chiquere variant met galerieën en rustige renaissancehoven. De aperitivo is meer dan een borrel — het is het sociale ritme van de stad.

Milaans ligging onder de Alpen maakt prachtige uitstapjes mogelijk. Het Comomeer is in een uur per trein te bereiken: steile bergen duiken in gletsjerblauw water en dorpen als Bellagio, Varenna en Menaggio liggen aan de oever, verbonden door veerboten. Verder weg liggen het Gardameer en het Lago Maggiore met de Borromeïsche Eilanden, bereikbaar per boot vanuit Stresa. Voor architectuur loont de Certosa di Pavia, een kartuizerklooster veertig kilometer naar het zuiden. Al deze bestemmingen liggen in Lombardije, de regio waarvan Milaan de hoofdstad is.