Amsterdam

De drie hoofdgrachten — Herengracht, Keizersgracht, Prinsengracht — vormen samen met de dwarsstraten het meest gave historische stadslandschap van Noord-Europa: 165 grachten, zo'n 1.500 bruggen en duizenden monumentale panden, gebouwd voor kooplieden die hun handel per dekschuit aanvoerden en met de hijsbalk — kijk omhoog, hij zit nog op elke gevel — de zolder in takelden. Loop de Gouden Bocht van de Herengracht voor de grootste huizen, struin de Negen Straatjes voor boetieks en koffie, en vaar één keer een rondvaart: de stad is vanaf het water gebouwd om gezien te worden. Museum Van Loon en het Grachtenmuseum openen echte grachtenhuizen van binnen; na zonsondergang lichten de bruggen op met snoeren gloeilampen — het klassieke Amsterdam-beeld.

Drie wereldmusea delen één grasveld. Het Rijksmuseum is de nationale schatkamer: de Nachtwacht in de Eregalerij, het Melkmeisje van Vermeer, Frans Hals, Delfts blauw en poppenhuizen, in een gebouw van Cuypers dat zelf een topstuk is. Het Van Gogh Museum hangt de grootste Van Gogh-collectie ter wereld chronologisch op, waardoor de tien jaar van zijn schildersleven hard binnenkomen — tijdsloten raken in het seizoen dagen vooraf uitverkocht. Het Stedelijk dekt modern en hedendaags onder de badkuipvormige aanbouw. En het Concertgebouw aan de overkant, akoestisch een van de beste zalen ter wereld, verkoopt lunchconcerten die tot de beste culturele koopjes van de stad horen.

Het Anne Frank Huis bewaart het Achterhuis: de schuilplaats achter een grachtenpand waar de familie Frank tijdens de Duitse bezetting ruim twee jaar ondergedoken zat en waar Anne haar dagboek schreef. De lege kamers, met alleen de plaatjes die Anne op de muur plakte, behoren tot de indringendste herinneringsplekken van Europa — tickets komen weken vooraf online beschikbaar en zijn er niet aan de deur. De Westerkerk ernaast, waarvan Anne het carillon hoorde, heeft de hoogste toren van de stad. Daarachter begint de Jordaan: ooit volksbuurt, nu het beste slenterterrein van Amsterdam — smalle straten, verborgen hofjes achter naamloze deuren, de Noordermarkt met boerenmarkt op zaterdag, en de hoogste dichtheid bruine kroegen van het land.

De Pijp is het dorp in de stad: de Albert Cuypmarkt — zes dagen per week de grootste straatmarkt van het land — met stroopwafelkramen en Surinaamse toonbanken, de Heineken Experience in de oude brouwerij en de dichtste restaurantbezetting van de stad. Oost levert het Oosterpark, de Dappermarkt en Artis, de koninklijke dierentuin uit 1838. En Noord, vijf minuten gratis pontje vanaf Centraal, is de creatieve overkant: het witte origamigebouw van het EYE-filmmuseum, de A'DAM-toren met schommel over de rand, en de NDSM-werf — een oude scheepswerf vol streetart, festivals en containerbars aan het water.

De maaltijd die Amsterdam definieert is de Indische rijsttafel — tientallen schaaltjes rond de rijst, van grachtenpandklassiekers tot buurtwarungs. De Surinaamse keuken is de tweede grote lijn: roti, pom en broodje bakkeljauw in De Pijp en Zuidoost. Straatklassiekers: haring met uitjes van de kar, friet met mayonaise, bitterballen bij de borrel, poffertjes en stroopwafels warm van het ijzer. De bruine kroeg is de huiskamer van de stad; maak het af in een proeflokaal, waar de jenever in een tulpglas tot de rand wordt geschonken en de eerste slok volgens de regels zonder handen gaat. De Foodhallen in Oud-West bundelen de moderne foodhal-scene onder één tramremise-dak.

De fiets is het echte vervoermiddel, maar rijd als gast: blijf op het fietspad, steek je hand uit, loop nooit óp het fietspad en zet je huurfiets met twee sloten vast. Trams en metro dekken de rest, in- en uitchecken kan met je eigen betaalkaart, en Schiphol ligt op een kwartier sporen van Centraal. Timing maakt in Amsterdam meer verschil dan waar ook in Nederland: boek het Anne Frank Huis en Van Gogh Museum ver vooraf, doe de grote trekkers vóór tien uur en plan de Keukenhof, Zaanse Schans, Haarlem of de Waterlanddorpen als halve dagtocht — alles ligt binnen veertig minuten. Buiten het seizoen is de stad op haar gezelligst: grachtenlichtjes, beslagen kroegramen en rustige musea.