Spanje

Madrids „Gouden Driehoek van kunst” brengt drie wereldklasse-collecties binnen een paar minuten lopen van elkaar samen langs de Paseo del Prado: de Prado verankert de Spaanse nationale collectie met Velázquez (Las Meninas), Goya (van hofportretten tot de aangrijpende Zwarte Schilderijen) en El Greco; het Reina Sofía herbergt Picasso's Guernica naast Dalí en Miró; het Thyssen-Bornemisza vult beide aan met een privécollectie die van oude meesters tot twintigste-eeuwse avant-garde reikt. Een combiticket dekt alle drie. Naast de musea opent het Koninklijk Paleis (Palacio Real) — qua vloeroppervlak het grootste van Europa, al woont het huidige koningshuis er niet — een groot deel van zijn zalen voor bezoekers. Het Kristallen Paleis en de roeivijver van het Retiro-park bieden een pauze van het museumbezoek, terwijl de gerestaureerde ijzerconstructie uit 1916 van de Mercado de San Miguel zelf een tapasbestemming is geworden, zij het toeristischer en duurder dan de buurtcafés van La Latina of Malasaña.

De Sagrada Família, sinds 1882 onafgebroken in aanbouw, streeft naar een voltooiingsdatum voor de hoofdtorens, al zal kleiner decoratief werk waarschijnlijk nog jaren daarna doorlopen — boek tickets met tijdslot weken van tevoren online, want de rijen zonder reservering lopen regelmatig op tot meer dan twee uur. Gaudí's overige werken in Barcelona verdienen een eigen dag: de met mozaïek betegelde terrassen van Park Güell (de monumentale zone vereist een apart tijdslotticket), de skeletachtige, met drakenschubben beklede gevel van Casa Batlló, en de golvende stenen voorgevel met surreële dakschoorstenen van La Pedrera. Het middeleeuwse stratenplan van de Gotische Wijk bleef grotendeels intact, de smalle steegjes monden uit op de kathedraal van Barcelona en de Plaça Reial. Barceloneta, de voormalige vissersbuurt die nu een strandwijk is, wordt druk maar biedt echte mediterrane strandtoegang midden in de stad zelf — voor rustiger zand liggen de stranden van de Costa Brava een uur met de trein naar het noorden, aanzienlijk minder druk, zelfs in augustus.

De Alhambra in Granada vereist een reservering vooraf, in het hoogseizoen vaak weken van tevoren — het intrikate stucwerk en tegelwerk van de Nasridische Paleizen, de tuinen van de Generalife en de vestingzicht over de wijk Albaicín vormen samen wat velen beschouwen als Spanjes belangrijkste bezienswaardigheid. Het Real Alcázar van Sevilla, nog altijd een functionerend koninklijk verblijf, vermengt Mudéjar-architectuur met latere christelijke toevoegingen op een manier die het zuiverder islamitische ontwerp van de Alhambra niet probeert; de aangrenzende kathedraal (in volume de grootste gotische kerk ter wereld) herbergt het graf van Columbus en een klokkentoren, de Giralda, die via hellingen in plaats van trappen te beklimmen is. Flamenco in Sevilla varieert van op toeristen gerichte tablaos tot informele peñas, waar de rauwe, ongepolijste intensiteit van de kunstvorm duidelijker naar voren komt. De Mezquita-Catedral van Córdoba — een moskee met een renaissancekathedraal die recht in het midden is gebouwd — bezoek je het best bij openingstijd, voordat de rondleidingsgroepen arriveren; het woud van meer dan 850 rood-wit gestreepte bogen heeft zijn gelijke nergens anders in Europa.

De Camino Francés, de klassieke en meest gelopen route, beslaat ongeveer 780 km van Saint-Jean-Pied-de-Port in Frankrijk naar Santiago de Compostela, doorgaans 30-35 wandeldagen, al lopen de meeste pelgrims kortere trajecten (de laatste 100 km vanaf Sarria is de minimumafstand voor een officieel Compostela-certificaat). De Camino del Norte volgt de noordkust door Baskenland, Cantabrië en Asturië — fysiek zwaarder met steiler terrein, maar aanzienlijk minder druk dan de Francés in het hoogseizoen. Albergues (pelgrimsherbergen) langs de route vragen een bescheiden bedrag voor een bed en werken op basis van wie eerst komt in de drukste maanden (mei-september), waardoor een vroege start dagelijks een praktische noodzaak is in plaats van een romantisch idee. Een credencial (pelgrimspaspoort, vooraf te verkrijgen) verzamelt stempels bij elke halte en is vereist om bij aankomst het Compostela-certificaat te claimen bij het Pelgrimsbureau in Santiago.

De titanium rondingen van het Guggenheim Bilbao, geopend in 1997, veranderden in hun eentje een neergaande industriële havenstad in een designtoerismebestemming — het „Bilbao-effect” werd wereldwijd de gangbare term voor door architectuur gedreven stadsvernieuwing. San Sebastián, een uur met de trein, claimt de hoogste concentratie Michelinsterren per hoofd van de bevolking van elke stad ter wereld, naast een pintxoscultuur waarin van café naar café trekken door de Parte Vieja (oude stad), telkens één of twee kleine gerechtjes en een glas txakoli (lokale mousserende witte wijn) bestellend, de standaardmanier is om te dineren. Het strand La Concha, een stedelijke halvemaanbaai die tot een van de mooiste stadsstranden van Europa wordt gerekend, ligt vijf minuten lopen van de pintxosbars. Het Baskisch, een taalisolaat zonder verwantschap met enige andere taal in Europa, staat naast het Spaans op alle bewegwijzering — een herinnering dat de culturele identiteit van de regio verder reikt dan keuken en architectuur alleen.

De Balearen (Middellandse Zee, voor de oostkust van Spanje) en de Canarische Eilanden (Atlantische Oceaan, voor de kust van Marokko) passen bij verschillende reizen ondanks het gedeelde etiket „Spaanse eilanden”. Mallorca combineert de kathedraal en oude stad van Palma met de wandel- en fietsroutes van de Serra de Tramuntana (het peloton van de Tour de France traint hier vaak in de winter). Ibiza's reputatie als superclub-eiland domineert het beeld, maar het rustigere noorden van het eiland, rond Portinatx en Sant Joan, biedt een echt ander tempo. Menorca, het rustigste van de drie grote Balearen, beschermt zijn baaien met bouwbeperkingen waar Ibiza en Mallorca decennia geleden al van afstapten. De Canarische Eilanden opereren onder een compleet ander klimaat — de Teide op Tenerife (Spanjes hoogste punt, een slapende vulkaan) en de marsachtige lavavelden van het Timanfaya-nationaal park op Lanzarote leveren landschappen die je nergens anders in Spanje vindt, met het hele jaar milde temperaturen die van de Canarische Eilanden een echt winterzonalternatief maken wanneer het vasteland en de Balearen afkoelen.

Het AVE-net verbindt Madrid met Barcelona, Sevilla en Valencia in telkens een paar uur, met treinen tot 310 km/u en op de drukste trajecten frequente vertrekken, waardoor je dezelfde dag kunt boeken zonder grote meerprijs ten opzichte van vroeg boeken. Boeken via de officiële site of app van Renfe voorkomt kosten van externe boekingssites; vroegboektarieven (promo, niet omwisselbaar) zijn aanzienlijk goedkoper dan flexibele tarieven die dichter bij de reisdatum worden gekocht. Regionale Cercanías-treinen verzorgen forensenroutes rond de grote steden en zijn de praktische manier om dagtripbestemmingen zoals Toledo of El Escorial vanuit Madrid te bereiken. Voor de eilanden en sommige perifere regio's verslaan budgetmaatschappijen (Vueling, Ryanair) vaak trein of veerboot, zowel in tijd als in prijs — een vlucht Madrid-Palma kan minder dan een uur duren tegenover een overtocht van meerdere uren per veerboot vanuit Barcelona of Valencia.

Spaanse etenstijden liggen later dan in het grootste deel van Europa: de lunch is doorgaans in de vroege tot midden namiddag (vaak de grootste maaltijd van de dag, vooral buiten de grote steden), het diner zelden voor 21 uur en in Madrid of Barcelona vaak dichter bij 22 uur. Veel kleinere winkels en bedrijven — al steeds minder in de stadscentra — sluiten nog steeds enkele uren in de vroege tot midden namiddag, een praktisch punt voor wie boodschappen plant of doorlopende openingstijden verwacht buiten de grote toeristische zones. Juli en augustus brengen echt zware hitte in het grootste deel van het binnenland en het zuiden (Sevilla en Córdoba overschrijden regelmatig hoge temperaturen), waardoor lente en herfst de aangenamere periodes zijn voor stedentripzware reizen, terwijl de kusten en eilanden de natuurlijke zomertrekpleister blijven, juist omdat de zee de hitte matigt. De processies van de Semana Santa met Pasen en lokale feria's (Sevilla's Feria de Abril, Pamplona's San Fermín) trekken enorme binnenlandse menigten aan en jagen de accommodatieprijzen op — het loont om er bewust omheen te plannen, of je nu wilt meedoen of het wilt vermijden.