Madrid

De drie vlaggenschipmusea van Madrid vormen een van de dichtste concentraties van kunstmeesterwerken ter wereld. Het Museo del Prado, de Spaanse nationale galerie, herbergt meer dan 8.000 schilderijen, waaronder Las Meninas van Velázquez, de Zwarte Schilderijen van Goya, De tuin der lusten van Jheronimus Bosch en werk van El Greco, Rubens en Titiaan — wellicht de beste verzameling Europese kunst uit de 12e tot 19e eeuw. Het Museo Reina Sofía verankert de moderne Spaanse kunst met Picasso's Guernica als middelpunt, naast belangrijk werk van Dalí en Miró, terwijl het Thyssen-Bornemisza het gat dicht met een encyclopedische collectie van acht eeuwen, van middeleeuwse altaarstukken tot popart. Alle drie liggen aan de met bomen omzoomde Paseo del Prado, UNESCO-werelderfgoed, zodat je ze op één dag kunt bezoeken — al verdient elk minstens een halve dag. Het Prado is de laatste twee uur van de dag gratis toegankelijk, wat lange maar lonende rijen oplevert.

Het Palacio Real, gebouwd op de plek van het oude Moorse alcázar, is naar vloeroppervlak het grootste functionerende koninklijk paleis van Europa, met meer dan 3.400 zalen — al woont de koninklijke familie in het bescheidener Zarzuela-paleis en wordt het alleen voor staatsgelegenheden gebruikt. De weelderige interieurs tonen plafondfresco's van Tiepolo, de Koninklijke Wapenkamer (een van de beste verzamelingen wapens en harnassen ter wereld) en de Koninklijke Apotheek. Ertegenover staat de Almudena-kathedraal, pas in 1993 ingewijd na ruim een eeuw bouwen. Het historische centrum waaiert uit vanaf de Puerta del Sol — het symbolische kilometer nul van Spanje — via de met arcades omzoomde Plaza Mayor, een groots 17e-eeuws Habsburgs plein dat ooit markten en festiviteiten herbergde en nu het bekendste ontmoetingspunt van Madrid is, omringd door terrassen en straatartiesten.

De eetcultuur van Madrid beleef je het best te voet, springend van bar naar bar in een ritueel dat de locals ir de cañas noemen — bij elke stop een klein biertje en een tapa, en dan door. De Cava Baja in La Latina telt tientallen tapasbars langs één middeleeuwse straat, terwijl de Mercado de San Miguel bij de Plaza Mayor gastronomische tapas serveert onder een gerestaureerde ijzer-en-glashal. Traditionele specialiteiten zijn cocido madrileño (een stoofpot van kikkererwten, vlees en groenten in drie gangen), callos a la madrileña (peensstoof), bocadillo de calamares van de bars rond de Plaza Mayor en huevos rotos (gebroken eieren over jamón en gebakken aardappel). De vermoutrenaissance bracht eeuwenoude bars als Casa Camacho en La Venencia terug tot cultstatus, met vermú de grifo (van de tap) en olijven en ansjovis. Voor topgastronomie heeft Madrid meer dan twintig restaurants met Michelinsterren, met DiverXO op drie sterren. Madrilenen eten laat — lunch om twee à drie uur, diner zelden voor tienen 's avonds.

Het Parque del Retiro, het 125 hectare grote groene hart van Madrid, was ooit de privétuin van de Spaanse monarchie en ging eind 19e eeuw open voor het publiek. Hoogtepunten zijn de siervijver waar gezinnen roeiboten varen onder het monument voor Alfons XII, het Palacio de Cristal (een schitterend glas-en-ijzerpaviljoen met exposities van het Reina Sofía), de Rosaleda-rozentuin met ruim 4.000 struiken en de met standbeelden omzoomde Paseo de la Argentina. In het weekend vult het park zich met hardlopers, muzikanten, poppenspelers en picknickers — een mooie blik op hoe Madrilenen hun vrije tijd doorbrengen. Naast het Retiro is de Casa de Campo het grootste park van Madrid (vijf keer zo groot), met een meer, dierentuin en kabelbaan. Madrid Río, een recentere aanleg langs de Manzanares, veranderde een voormalige snelweg in een tien kilometer lang lineair park met bruggen, speeltuinen en rivierterrassen.

Elke barrio van Madrid heeft een eigen karakter. La Latina, de oudste wijk, ademt het middeleeuwse Madrid met smalle straatjes, de zondagse vlooienmarkt El Rastro (de grootste openluchtmarkt van Europa) en enkele van de beste traditionele tapasbars. Malasaña, het epicentrum van de creatieve beweging van de jaren tachtig (de movida madrileña), houdt zijn bohemienkarakter met vintagewinkels, cocktailbars en onafhankelijke galeries rond de Plaza del Dos de Mayo. Chueca is de bruisende LGBTQ+-buurt — kleurrijk, gastvrij en vol boetieks, brunchplekken en dakterrassen. Het chique Salamanca biedt luxe winkelen aan de Calle Serrano en elegante restaurants. Lavapiés, de meest multiculturele wijk, bruist van Afrikaanse, Aziatische en Latijns-Amerikaanse invloeden, met curryhuizen, kunstruimtes in oude panden en het cultuurcentrum Tabacalera. Elke wijk loont de moeite om te voet te ontdekken, en het compacte centrum brengt je in een kwartier van de ene wereld in de andere.

Het nachtleven van Madrid is legendarisch om zowel zijn kwaliteit als zijn uren. De avond begint met cañas en tapas rond negen, tien uur, gaat over in cocktails in bars als Salmon Guru of 1862 Dry Bar rond middernacht, en eindigt in clubs die pas om twee uur vollopen en doorgaan tot zes of zeven uur 's ochtends. Huertas en Malasaña hebben de hoogste dichtheid aan bars, terwijl megaclubs als Teatro Kapital (zeven verdiepingen, elk met een eigen muziekstijl) internationale dj's trekken. Flamenco beleef je het best in intieme tablaos — de Corral de la Morería en Casa Patas behoren tot de beste van de wereld, waar artiesten op enkele meters afstand stampen en zingen. Het Teatro Real brengt opera van wereldklasse, het Auditorio Nacional huisvest het Spaanse Nationaal Orkest, en livejazz bloeit in het Café Central aan de Plaza del Ángel. Voetbalrivalen Real Madrid en Atlético de Madrid spelen in het Santiago Bernabéu en het Metropolitano — de sfeer in de omliggende bars op wedstrijddagen is elektrisch.

Door zijn centrale ligging is Madrid een ideale uitvalsbasis om Castilië te verkennen. Toledo, met de hogesnelheidstrein dertig minuten naar het zuiden, is een middeleeuwse UNESCO-stad waar christelijk, islamitisch en joods erfgoed samenkomen op een dramatische heuvel boven de Taag — El Greco schilderde hier zijn meesterwerken. Segovia, een uur naar het noorden, verbluft met zijn Romeinse aquaduct uit de 1e eeuw, de gotische kathedraal en het Alcázar dat het Disney-kasteel inspireerde. Het klooster-paleis El Escorial, het sobere granieten complex van Filips II in de uitlopers van de Sierra de Guadarrama, diende als koninklijke residentie én klooster. De ommuurde stad Ávila en de universiteitsstad Salamanca, met haar Plaza Mayor van goudkleurige zandsteen (misschien het mooiste plein van Spanje), zijn in één à twee uur per trein te bereiken. De Sierra de Guadarrama, op slechts 45 minuten, biedt wandelen, skiën en bergdorpjes.

De metro van Madrid is snel, schoon en bestrijkt de hele stad — een kaartje voor tien ritten (metrobús) geldt voor metro en bus en is voordelig. Luchthaven Barajas (MAD), de drukste van Spanje, is via metrolijn 8 in 15 tot 20 minuten met het centrum verbonden; het door Richard Rogers ontworpen Terminal 4 met bamboeplafond is bij aankomst de moeite waard. Madrid is heet in de zomer — juli en augustus komen geregeld boven de 35 °C en veel Madrilenen vluchten naar de kust; augustus is rustig en minder druk bij de bezienswaardigheden. Voorjaar (april-mei) en najaar (september-oktober) geven het beste weer. De stad is over het algemeen heel veilig; zakkenrollerij in de metro en rond Sol is het belangrijkste aandachtspunt. Madrid is goedkoper dan Barcelona, Londen of Parijs, met uitstekende tapasmaaltijden voor 15 tot 25 euro per persoon. Veel grote musea hebben gratis tijdsloten — controleer de openingstijden. Door de siëstacultuur sluiten kleinere winkels soms tussen twee en vijf uur, maar toeristengebieden en restaurants blijven open.