Gezondheid en veiligheid in China: wat er echt toe doet

Criminaliteit: naar internationale maatstaven werkelijk laag

China staat consequent bij de veiligere grote bestemmingen ter wereld als het om geweld en straatcriminaliteit gaat, en bezoekers merken dat snel: alleen lopen in een grote stad na donker, laat met het openbaar vervoer gaan of je telefoon op een restauranttafel laten liggen brengt hier merkbaar minder risico met zich mee dan in de meeste landen van vergelijkbare omvang en bezoekersaantallen. De dichte cameradekking in de openbare ruimte van Chinese steden draagt daar praktisch aan bij — dat is niet de enige verklaring, maar wel een echte, en het is hier bedoeld als feit over waarom het risico op straat is zoals het is, niet als commentaar op iets anders.

Het realistische risico voor een bezoeker is gelegenheidsdiefstal en niet geweld: een onbeheerde tas op een drukke toeristische plek, een telefoon op tafel, het gewone zakkenrollersrisico van elke dichte menigte bij een grote bezienswaardigheid of een vervoersknooppunt in een vakantieperiode. Standaardgewoonten — tas dicht en voor je gedragen in druk vervoer, waardevolle spullen niet zichtbaar — dekken het overgrote deel daarvan af.

Gezondheid, water en hoogte

Kraanwater is nergens in China drinkbaar — flessenwater of gekookt water is de staande regel voor de hele reis, en het is goedkoop en overal verkrijgbaar, ook in de hogesnelheidstrein. De ziekenhuiskwaliteit is werkelijk uitstekend in Peking, Shanghai, Guangzhou en andere grote steden, met internationale klinieken die zich specifiek op buitenlandse bezoekers en zakenreizigers richten; buiten de grote steden wordt die kwaliteit dunner, en iets ernstigs in een afgelegen regio betekent meestal vervoer naar een groter centrum — precies het scenario waarvoor een reisverzekering met medische evacuatie bestaat.

Voor Nederlandse reizigers zit daar één rekensom bij die je thuis moet maken. De basisverzekering vergoedt zorg in het buitenland doorgaans tot ten hoogste het Nederlandse tarief, en de Europese zorgpas geldt buiten de EU niet — tegenover een ziekenhuisrekening in Shanghai, laat staan een evacuatie van het Tibetaanse plateau, is dat een groot verschil. Neem dus een reisverzekering met medische dekking én repatriëring, en controleer of hooggebergte, trekken en eventuele andere activiteiten in je polis zijn meeverzekerd.

Hoogte verdient een eigen vermelding voor iedereen die via de hogere delen van het land reist — Tibet, de Tibetaanse plateaugebieden van Sichuan en Yunnan en sommige routes in het verre westen komen ruim boven de 3.000 meter, waar hoogteziekte een echt fysiologisch risico is, ongeacht je conditie. Geleidelijk stijgen waar de route dat toelaat, goed drinken, en aanhoudende hoofdpijn, misselijkheid of kortademigheid op hoogte behandelen als een signaal om niet verder te klimmen in plaats van door te zetten, zijn de standaard verstandige voorzorgen — voor iets specifiekers over een hooggebergteroute is een consult op een reizigersspreekuur vóór vertrek de juiste bron.

Lokale wet: wat er daadwerkelijk wordt gehandhaafd

De Chinese drugswetgeving is uiterst streng en wordt zonder uitzondering op buitenlanders toegepast: bezit van zelfs kleine hoeveelheden levert zware straffen op, en hoeveelheden op handelsniveau kunnen de zwaarste straffen uit het Chinese recht meebrengen. Er bestaat geen informele tolerantie om op te leunen, ongeacht wat elders in de regio gebruikelijk was — de praktische regel is eenvoudig en absoluut, en geldt vanaf het moment van binnenkomst.

Fotograferen en dronegebruik zijn een moment nadenken waard vóór vertrek, niet omdat beperkingen ongebruikelijk zijn — de meeste landen kennen ze — maar omdat China ze consequent handhaaft: fotografeer geen militaire installaties, grensposten of sommige overheidsgebouwen, en behandel een drone als iets waarvoor je vooraf specifiek uitzoekwerk doet, want de regels verschillen per regio en sommige gebieden verbieden ze volledig of eisen een vergunning. Twijfel je bij een specifieke plek, dan lost een zichtbaar bord of een beleefde vraag aan het personeel het sneller op dan gokken.

Bekende toeristentrucs

Een klein aantal trucs komt in de drukst bezochte delen van Peking en Shanghai vaak genoeg voor om ze bij naam te kennen. De bekendste is de uitnodiging voor een ‘theeceremonie’: een vriendelijke, vloeiend Engels sprekende local — vaak bij het Plein van de Hemelse Vrede, de Bund of een grote winkelstraat — raakt in gesprek en nodigt je uit voor een traditionele theeceremonie in een theehuis vlakbij, wat eindigt in een enorm opgeblazen rekening en een gezelschap dat toeziet op betaling. Hetzelfde patroon komt terug met uitnodigingen voor een kunsttentoonstelling of van een ‘student die Engels wil oefenen’; de gedeelde draad is een onaangekondigde, ongewoon vriendelijke vreemde die je naar een specifieke gelegenheid stuurt, en de simpelste verdediging is elke zulke uitnodiging van iemand die je minuten geleden op straat ontmoette beleefd afslaan.

Een tweede, minder ernstig patroon is de taxi die te veel rekent of een ‘kapotte meter’ heeft, vooral rond grote stations en bezienswaardigheden — een officiële ritapp gebruiken in plaats van op straat aanhouden neemt die onduidelijkheid volledig weg, omdat de prijs vaststaat en zichtbaar is voordat je instapt. Geen van beide patronen is gevaarlijk, en allebei zijn ze volledig te vermijden zodra je ze herkent.

Voorbereid zijn: documenten en noodnummers, offline

De landelijke noodnummers zijn 110 voor politie, 120 voor de ambulance en 119 voor de brandweer — sla ze op vóór aankomst in plaats van ze onder druk te zoeken, want Engelstalige ondersteuning aan de lijn is buiten de grote steden niet vanzelfsprekend, en een hotelreceptie of het dichtstbijzijnde politiebureau is in een kleinere stad vaak de snellere praktische route naar hulp.

Hier zit een China-specifieke draai aan de gebruikelijke voorbereiding, en die is belangrijker dan hij klinkt: bewaar alles OFFLINE. De zoekmachine, de kaartendienst en de mailbox waarmee je normaal het adres van een ambassade of een polisnummer opzoekt, zijn op Chinese netwerken geblokkeerd. Zet dus vóór vertrek een foto van je paspoortpagina en je visum op je telefoon — identiteit wordt hier routineus gecontroleerd bij hotels, stations en sommige bezienswaardigheden — plus je polisgegevens, de adressen van de Nederlandse vertegenwoordiging in Peking of Shanghai, en de noodnummers, allemaal als tekst of afbeelding die zonder verbinding opent.

Voor Nederlandse reizigers horen daar dezelfde twee gewoonten bij als elders: lees het reisadvies van Buitenlandse Zaken vóór vertrek en registreer je reis in de officiële app, zodat je bij een crisis bereikbaar bent voor de dichtstbijzijnde vertegenwoordiging. Het BZ-contactcentrum is dag en nacht bereikbaar op +31 247 247 247. Verdeel tot slot contant geld en pasjes over je tas en je lichaam in plaats van alles op één plek te dragen.